ABD Hava Kuvvetleri, Soğuk Savaş döneminin simge platformlarından olan ve 2050’li yıllara kadar aktif hizmette tutulması planlanan B-52 Stratofortress stratejik bombardıman uçağı filosunu modern muharebe sahasına uyarlamak için kapsamlı bir adım attı. Hava kuvvetleri; radar modernizasyonu ve dahili silah istasyonlarının yenilenmesini kapsayan toplam 766 milyon doları aşkın iki ayrı sözleşmeyi savunma devleri Raytheon ve Boeing’e verdi.
Tedarik paketinin ana omurgasını, Raytheon ile imzalanan 603 milyon dolar değerindeki belirsiz teslimat/belirsiz miktar (IDIQ) sözleşmesi oluşturuyor. Raytheon, 1980’lerden kalma mekanik taramalı analog AN/APQ-166 radarının yerine katı hal mimarisine sahip AN/APQ-188 Aktif Elektronik Taramalı Dizi (AESA) radarını üretecek ve filoya entegre edecek. Sözleşme kapsamındaki çalışmaların 20 Ağustos 2031 tarihine kadar tamamlanması hedefleniyor.
Projenin entegrasyon ayağında ise ana yüklenici Boeing, B-52’lerin bomba salanı modernizasyon kitlerini üretmek ve teslim etmek üzere 163 milyon dolarlık ayrı bir sözleşme üstlendi. Teksas’ın San Antonio kentindeki tesislerde yürütülecek kit entegrasyonunun Aralık 2028’e kadar bitirilmesi planlanıyor.
F/A-18 teknolojisi B-52’nin burnuna taşınıyor
Donanmanın F/A-18 Super Hornet savaş uçaklarında kanıtlanan APG-79 radarının türevi olarak geliştirilen AN/APQ-188; 66 yaşını aşan bombardıman uçağına gelişmiş seyrüsefer hassasiyeti, yüksek çözünürlüklü sentetik açıklıklı radar (SAR) haritalama, elektronik harp koruması ve çoklu hava/kara hedeflerini eş zamanlı tespit ve takip yeteneği kazandıracak.
Mekanik anten dönüşünü ortadan kaldıran AESA teknolojisi, radar huzmesini yüzlerce bağımsız alıcı/verici modülü üzerinden milisaniyeler içinde elektronik olarak yönlendiriyor. Bu yapı, tek tek modüllerde arıza çıksa dahi sistemin çalışmayı sürdürmesini sağlayarak bakım maliyetlerini düşürürken operasyonel güvenilirliği artırıyor.
B-52 İleri Programlar Yöneticisi ve eski radar seyrüsefer subayı Todd Scherm, *”Bu radar tam anlamıyla bir oyun değiştirici. Elde edilen radar görüntüleri ve yeni operasyonel modlar, görev etkinliğini büyük ölçüde artırırken uçuş emniyetini de doğrudan tahkim ediyor”* değerlendirmesinde bulundu.
21 milyar dolarlık dev paket ve maliyet aşımları
Radar yenilemesi, B-52’lerin gövdesini “B-52J” konfigürasyonuna taşıyacak motor, aviyonik, dijital kokpit, uydu muhaberesi ve mühimmat entegrasyonlarını kapsayan 13 ayrı modernizasyon alt programından yalnızca birini oluşturuyor. Toplam maliyetinin yaklaşık 21 milyar doları bulması öngörülen modernizasyon hamlesi, bütçe ve takvim baskılarıyla karşı karşıya.
ABD Hükümet Hesap verebilirlik Ofisi (GAO) tarafından yayımlanan denetim raporu; 13 modernizasyon programından 10’unun bütçe aşımları, takvim gecikmeleri veya teknik risklerle boğuştuğunu ortaya koydu. En büyük endişe kaynağını ise eskiyen Pratt & Whitney TF33 motorlarının yerini alacak Rolls-Royce F130 motorlarını kapsayan Ticari Motor Değiştirme Programı (CERP) teşkil ediyor. CERP’in maliyeti 2023 yılından bu yana 3 milyar dolar artarak 15,4 milyar dolara fırlarken, operasyonel takvimde 15 aylık sarkma yaşandı.
Motor yenilemesindeki bu gecikmeler, yedek parça sıkıntısı çeken bakım merkezlerinin mevcut 76 adetlik aktif B-52 filosunu uçurmasını zorlaştırıyor. Geliştirme uçuş testleri tam olarak noktalanmadan motor üretimine geçme planları yapan hava kuvvetleri yönetimi, risk değerlendirmelerinin beklenmesini öneren GAO tavsiyelerini kısmen kabul ederek modernizasyon takvimini sürdürmeye çalışıyor. Yapılan bu güncellemeler, yeni nesil hayalet bombardıman uçağı B-21 Raider filoya katılırken B-52’lerin de uzun menzilli hassas füze platformu olarak onlarca yıl daha görev yapmasını sağlayacak.
