İttifakın hava savunma stratejisinde köklü bir değişikliğe gidilerek, emektar Boeing E-3 Sentry filosunun yerini alacak yeni nesil platform belirlendi. NATO Tedarik Ajansı’nın tercihi doğrultusunda, ittifakın havadan erken ihbar ve kontrol omurgası ilk kez Avrupa merkezli bir çözüm olan Saab-Bombardier iş birliğiyle geliştirilen GlobalEye üzerine kurulacak.
Stratejik özerklik ve Wedgetail krizi
NATO’nun bu tercihi, ABD’li havacılık devi Boeing’in E-7 Wedgetail programında yaşadığı sorunların ardından geldi. ABD Hava Kuvvetleri’nin 2025 yılında maliyet artışları ve gecikmeler nedeniyle programdan çekilmesi, Avrupalı müttefiklerin rotayı yerli sanayi kabiliyetlerine kırmasına neden oldu. Bu hamle, Avrupa’nın savunma sanayiinde “stratejik özerklik” arayışının ve ABD menşeli projelere duyulan güven kaybının somut bir göstergesi olarak yorumlanıyor.
Çok yönlü gözetleme ve üstün menzil
Saab’ın gelişmiş radar teknolojisi ile Bombardier’in Global 6000/6500 iş jetlerini bir araya getiren GlobalEye, modern savaş sahasının en gelişmiş platformlarından biri olarak öne çıkıyor:
- Geniş Menzil: Hava, deniz ve kara hedeflerini 550 kilometreyi aşan bir mesafeden tespit edebiliyor.
- Hibrit Kabiliyet: Aynı anda birden fazla alanda gözetleme yapabilen sistem, karmaşık elektronik harp ortamlarında operasyonel üstünlük sağlıyor.
5 milyar avroluk dev bütçe
İttifakın bu kapsamda 10 ila 12 adet uçak tedarik etmesi planlanıyor. Birim maliyeti yaklaşık 550 milyon avro olan projenin, altyapı ve lojistik giderlerle birlikte toplam 5 milyar avroluk bir büyüklüğe ulaşması bekleniyor. Yeni nesil uçakların 2031 yılına kadar tam operasyonel kapasiteyle hizmete girmesi hedefleniyor. Fransa’nın ardından Almanya, Polonya ve Kanada’nın da sisteme yoğun ilgi göstermesi, GlobalEye’ın sadece NATO’nun değil, Batı bloğunun yeni standart gözlem platformu olacağına işaret ediyor.
