Uluslararası Af Örgütü (Amnesty International), İran’ın başkenti Tahran’ın yoğun nüfuslu yerleşim bölgelerine yönelik düzenlenen hava saldırılarına ilişkin kapsamlı bir inceleme raporu yayımladı. Raporda, Mart ayı başında kentin Nilüfer, Risalet ve Cevadiye mahallelerine düzenlenen hava harekâtlarında en az 41 sivilin hayatını kaybettiği ve söz konusu bombardımanların savaş suçu teşkil edebileceği bildirildi.
Yapılan saha ve veri analizlerinde; geniş etki alanına sahip patlayıcı mühimmatların, konutların, iş yerlerinin ve yoğun sivil alanların ortasında yer alan güvenlik noktalarını vurduğu tespit edildi. Gerçekleşen üç ayrı saldırıya ilişkin olarak ne ABD ne de İsrail makamları resmi bir sorumluluk üstlenmedi.
Siviller doğrudan etkilendi: Üç mahallede ağır yıkım
Amnesty tarafından hazırlanan raporda saldırıların mahalle bazındaki bilançoları ayrıntılı şekilde belgelendi:
- Nilüfer Mahallesi: 1 Mart tarihinde gerçekleşen saldırı bir polis karakolunu tamamen yerle bir ederken, yaklaşık 100 metre mesafedeki binalarda da geniş çaplı tahribata yol açtı. Olayda en az 20 sivil yaşamını yitirdi.
- Risalet Mahallesi: Birkaç gün sonra düzenlenen saldırıda, İran Devrim Muhafızları Ordusu’na bağlı Besic taburuyla ilişkili bir tesis hedef alındı. Saldırıda dört bina ağır hasar alırken; aynı aileden 13 kişi ile bina görevlisinin hayatını kaybettiği bir konut dâhil olmak üzere toplamda en az 16 sivil öldü.
- Cevadiye Mahallesi: Mart ayının ilerleyen günlerinde Cevadiye’deki bir diğer polis karakoluna düzenlenen hava saldırısında, aynı aileden beş sivil yaşamını yitirdi, onlarca kişi yaralandı. Patlamanın yol açtığı hasar merkezden 50 metre uzağa kadar yayıldı.
Uluslararası insancıl hukuk uyarınca tarafların askeri hedefler ile sivilleri kesin biçimde ayırt etmesi ve sivil zararları asgari düzeye indirebilmek adına uygulanabilir tüm önlemleri alması zorunluluk taşıyor.
Bağımsız soruşturma çağrısı
Uluslararası Af Örgütü, hazırladığı bulguları uydu görüntüleri, teyit edilmiş 60 video kaydı, resmi açıklamalar ve yerel tanık mülakatlarına dayandırdı. Örgütün silah uzmanları, Cevadiye’deki enkaz alanında fotoğraflanan mühimmat kalıntılarının hem ABD hem de İsrail envanterinde yer alan ABD yapımı JDAM (Müşterek Doğrudan Taarruz Mühimmatı) güdüm kitine ait olduğunu belirledi.
Kullanılan mühimmatların türü, harekâtın saati, yıkımın boyutu ve sivillere yönelik etkili bir tahliye uyarısının yapılmamış olması nedeniyle saldırıların “ayrım gözetmeyen” nitelikte olduğuna dikkat çekildi. Kurum, tarafların uluslararası insani bir araştırma komisyonunun bölgede bağımsız soruşturma yürütmesine izin vermesi çağrısında bulundu.
Çatışmalar boyunca sivil kayıplar artıyor
Birleşmiş Milletler verilerine göre, İran genelindeki çatışmalar ve hava harekâtları sonucunda şimdiye kadar en az 1.332 sivil hayatını kaybetti. Ülkenin güneyinde bir düğün merasimine isabet eden hava saldırısında dördü çocuk beş sivil yaşamını yitirmiş, 50’den fazla kişi yaralanmıştı. Huzistan eyaletindeki operasyonlarda da yedi sivilin öldüğü rapor edilmişti.
Sürecin önceki aşamalarında Minab kentindeki bir kız okuluna düzenlenen ve en az 175 öğrenci ile öğretmenin ölümüne yol açan hava saldırısına dair ABD ön değerlendirmesinde, saldırının Amerikan unsurlarınca güncelliğini yitirmiş istihbarat verilerine dayanılarak gerçekleştirilmiş olabileceği belirtilmişti.
