Birleşmiş Milletler (BM) Sudan Bağımsız Uluslararası Bilgi Toplama Misyonu, Sudan’da ordu ile paramiliter Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK) arasında süren çatışmaların uluslararası aktörler tarafından derinleştirildiğini belgeledi. Yayımlanan raporda; yabancı şirketler ve ulusötesi istihdam şebekelerinin taraflara silah, insansız hava aracı, askeri mühimmat, lojistik imkân ve paralı asker sağladığı açıklandı.
Sudan’da çatışmaların patlak verdiği 2023 yılından bu yana 150 binden fazla insan yaşamını yitirdi, en az 13,6 milyon kişi ise evlerini terk etmek zorunda kaldı. Yaygın açlık ve kıtlıkla boğuşan ülke, modern tarihin en büyük insani felaketlerinden birini yaşıyor.
Kolombiya ve BAE merkezli paralı asker şebekesi
BM müfettişleri; Birleşik Arap Emirlikleri ve Kolombiya’dan faaliyet yürüten ya da bu ülkelerle bağlantılı özel güvenlik şirketlerini, aracıları ve askeri devşirme ağlarını tek tek kayıt altına aldı. Sevkiyat ve intikal süreçlerinde Çad, Güneydoğu Libya ve Somali’nin Bosaso kenti gibi bölgelerin lojistik geçiş üssü olarak kullanıldığı bildirildi.
Raporda, 2 bine yakın eski Kolombiyalı askeri personelin HDK saflarında savaşmak üzere Darfur ve Kordofan bölgelerine sevk edildiği belirtildi. Yabancı paralı askerlerin muharebe sahasında kamikaze İHA’ları, ağır topçu bataryalarını ve modern silah sistemlerini kullandığı; ayrıca Associated Press (AP) araştırmalarına göre paramiliter güçlerce zorla silah altına alınan çocuklara askeri eğitim verdikleri ortaya kondu.
Soykırım ve savaş suçu emareleri
BM raporu, yabancı askeri desteğin Kuzey Darfur’un başkenti Faşir’in ele geçirilmesinde ve Zamzam mülteci kampına yönelik saldırılarda kritik bir rol oynadığını vurguladı. Bu bölgelerdeki insan hakları ihlallerinin soykırım emareleri taşıdığı ifade edildi.
Uluslararası Bilgi Toplama Misyonu, transit rotalar üzerinde yer alan ülkelere kendi topraklarındaki ağları çökertme ve soruşturma açma çağrısında bulunurken; BM Güvenlik Konseyi’nden Darfur ile sınırlı olan mevcut silah ambargosunun tüm Sudan’ı kapsayacak şekilde genişletilmesini talep etti.
İHA saldırıları sivil can kaybını katlıyor
Dışarıdan sağlanan gelişmiş İHA desteği, çatışmanın her iki tarafında da yıkıcı hava saldırılarının artmasına yol açtı. Sivillerin sığındığı konutlar, hastaneler, okullar, pazar yerleri ve geçici barınma merkezleri İHA’ların doğrudan hedefi oldu:
- Kalogi katliamı: Güney Kordofan eyaletinde HDK tarafından düzenlenen İHA saldırısında, 60’ı çocuk olmak üzere 114 sivil yaşamını yitirdi.
- Doğu Darfur saldırısı: Ed-Dain kentinde Sudan ordusuna atfedilen bir hava harekâtında en az 70 kişi öldü, bölgenin ana hastanesi tamamen yerle bir oldu.
- El-Ubeyyid kuşatması: Kuzey Kordofan’ın başkenti El-Ubeyyid’e yönelik tekrarlanan HDK drone saldırıları, kuşatma altındaki kentin su ve elektrik gibi hayati altyapılarını kullanılamaz hâle getirdi.
BM raporunda, sivil altyapıları ve sivilleri ayrım gözetmeksizin hedef alan bu operasyonların açıkça savaş suçu teşkil edebileceği ve uluslararası bağımsız mahkemelerce yargılanması gerektiği vurgulandı.
