Rusya’nın kritik altyapı tesislerine ve sanayi bölgelerine yönelik kamikaze insansız hava aracı (İHA) taarruzları yoğunlaşırken, Kiev yönetimi hava sahası güvenliğinde özel sektörün rolünü görülmemiş bir seviyeye taşıdı. Ukrayna Savunma Bakanlığı, şirketlerin kendi tesislerini ve personellerini koruyabilmeleri amacıyla başlattığı pilot program kapsamında 81 özel şirkete hava savunma timleri kurma ve operasyon icra etme yetkisi tanıdı.
Bakanlık verilerine göre, eylül ayı ortası itibarıyla farklı sektör ve bölgelerden 92 kritik tesis işletmecisi ve özel sermayeli şirket programa katılmak üzere resmi başvuruda bulundu; bunlardan 81’inin güvenlik yeterliliği onaylanarak sahaya çıkışına izin verildi. Temmuz ayında 51 olan yetkili şirket sayısındaki bu hızlı artış, 2025 yılı sonlarında başlatılan inisiyatifin sanayi genelinde ne kadar hızlı taban bulduğunu gözler önüne seriyor.
Bağımsız değil, doğrudan Hava Kuvvetleri komutasına bağlı
Yetkilendirilen özel hava savunma grupları bağımsız milisler veya kontrolsüz güvenlik birimleri olarak görev yapmıyor. Ekipler, Ukrayna Silahlı Kuvvetleri Hava Komutanlığı’nın merkezi kontrolü ve hiyerarşisi altında, ulusal hava savunma ağının entegre bir katmanı olarak konuşlandırılıyor.
Hangi şirketin hangi sektörde nöbet tutacağı, angajman kuralları ve hedef tahsisleri tamamen askeri komuta zinciri üzerinden koordine ediliyor. Programın temel hedefi; hem şirket personelini ve stratejik üretim tesislerini sürekli tekrarlanan Rus kamikaze saldırılarından korumak hem de düzenli ordunun hava savunma şemsiyesine ek bir sivil gözetleme ve önleme katmanı eklemek.
Shahed ve Zala dronlarını düşürmeye başladılar
Ukrayna özel sektörünün muharebe mimarisindeki ağırlığı özellikle insansız sistemler ve İHA önleme teknolojilerinde hızla artarken, yetki alan şirketlerin personeli sahada fiili çatışma görevleri icra etmeye başladı.
Haziran ayında yapılan resmi açıklamada, programa dahil olan şirket timlerinin Rusya’ya ait çok sayıda Şahid (Shahed) tipi kamikaze İHA ile taktik keşif görevi yapan Zala gözetleme dronunu başarıyla imha ettiği bildirilmişti.
Yerli savunma sanayiinde özel sektör ağırlığı artıyor
Kiev yönetimi yalnızca hava savunma timlerinde değil, ordunun kullandığı ileri teknoloji mühimmat ve karşı tedbir donanımlarının üretiminde de özel teşebbüse geniş alan açıyor:
- Octopus önleme dronları: Savunma Bakanlığı nisan ayında, 29 Ukraynalı şirket ve İngiltere hükümetinin ortak üretim desteğiyle 8.000 adet “Octopus” İHA avcısı dron için tedarik sözleşmesi imzalamıştı.
- DOT-Chain Defence pazar yeri: Muharip askeri birliklerin ihtiyaç duydukları teçhizatı doğrudan yerli üreticilerden seçebildiği dijital tedarik platformu, günümüzde 200’ü aşkın Ukraynalı özel savunma şirketinin ürünlerini doğrudan cepheye ulaştırıyor.
Sanayi tesislerinin kendi personeliyle uçaksavar, ağır makineli tüfek ve taşınabilir hava savunma füzelerini (MANPADS) kullanarak tesislerini korumaya başlaması; Ukrayna ordusunun elindeki yüksek maliyetli Batı menşeli füze bataryalarını cephe hattındaki kritik askeri hedeflere kaydırmasına olanak tanıyor.
