Marls, AUKUS gibi küresel ölçekte devasa askeri projelerin doğası gereği oldukça karmaşık bir yapıya sahip olduğunu vurgulayarak, yönetim olarak süreçte sadeliğe ve operasyonel kolaylığa öncelik vermek zorunda kaldıklarını ifade etti. Envanterde aynı dönemde neredeyse dört farklı denizaltı sınıfının birden aktif olarak faaliyette olmasının lojistik, bakım ve teknik eğitim açısından devasa zorluklar doğurabileceğine dikkat çeken Avustralya Savunma Bakanı, çok daha yalın bir yol izlemeyi seçtiklerini ve tedarik edilecek tüm Vircinya sınıfı denizaltıların tek bir tipte olacağını sözlerine ekledi.
Yeni denizaltı alımından tamamen vazgeçildi
Eylül 2021 tarihinde imzalanan ilk AUKUS anlaşmasının orijinal planlama takvimine göre Avustralya’nın ABD’den en az iki adet kullanılmış, bir adet de fabrikadan yeni çıkmış sıfır kilometre Vircinya sınıfı nükleer denizaltı tedarik etmesi öngörülüyordu. Ancak Ey-Bi-Si Nivs (ABC News) tarafından aktarılan askeri bilgilere göre; ABD, İngiltere ve Avustralya yönetimleri satın alma sürecini bürokratik ve lojistik açıdan sadeleştirme kararı aldı. Alınan bu yeni ortak karar doğrultusunda Avustralya, artık sıfır üretim bir platform satın almayacak; bunun yerine aynı üretim standardına sahip üç adet ikinci el nükleer denizaltıyı doğrudan Amerikan donanmasından devralarak filosuna katacak.
Bölgesel güvenlik mimarisi ve Pekin dengesi
ABD ve İngiltere’nin en üst düzey askeri teknoloji transferi aracılığıyla Avustralya için nükleer enerjiyle çalışan güçlü bir denizaltı filosu oluşturmayı amaçlayan AUKUS paktı, imzalandığı günden bu yana küresel jeopolitiğin merkezinde yer alıyor. Güvenlik anlaşmasının resmi metinlerinde doğrudan Çin Halk Cumhuriyeti’nin adı açıkça zikredilmese de, üç müttefik ülkenin Asya-Pasifik’te “artan bölgesel güvenlik endişelerine” yaptığı sürekli vurgu, bu paktın Pekin yönetiminin bölgede hızla genişleyen askeri ve deniz gücünü dengelemeye yönelik stratejik bir savunma bloku olduğu yorumlarını tescilliyor.
Pentagon’un derinlemesine incelemesi ve onay süreci
Milyarlarca dolarlık bu devasa askeri ortaklık, yakın dönemde Washington koridorlarında ciddi bir politik ve askeri denetime tabi tutulmuştu. ABD yönetimi, önceki liderlik döneminde imzalanan bu çok uluslu anlaşmayı “Önce Amerika” dış politika doktrini çerçevesinde detaylıca masaya yatıracağını ilan etmişti. Pentagon tarafından yürüten ve yaklaşık beş ay süren titiz, kapsamlı stratejik incelemelerin ardından, Amerikan savunma bürokrasisi AUKUS paktına olan tam desteğini kesintisiz sürdürme kararı aldı.
Edıleyid tersanelerinde yerli üretim hedefi
İmzalanan uzun vadeli askeri takvime göre, ABD’den hazır olarak devralınacak ikinci el denizaltıların yanı sıra, Güney Avustralya eyaletinin başkenti Edıleyid’de bulunan askeri tersanelerde de nükleer enerjiyle çalışan en az sekiz adet yeni nesil denizaltının ortaklaşa inşa edilmesi planlanıyor. Projenin genel bütçesinin astronomik büyüklüğü nedeniyle, ikinci el alımıyla elde edilecek tasarrufun toplam maliyet kalemlerini kökten değiştirmeyeceği, ancak operasyonel sürdürülebilirlik açısından Avustralya ordusuna çok kritik bir lojistik rahatlama sağlayacağı belirtiliyor.
