Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in “Güneş yüzeyindeki sıcaklığa dayanabilen savaş başlıklarına sahip” ve “hava savunma sistemlerince engellenemez” olarak nitelendirdiği orta menzilli balistik füze Oreshnik‘in enkazı üzerindeki teknik incelemeler tamamlandı. Ukrayna Bağımsız Yolsuzlukla Mücadele Komisyonu (NAKO) ve askeri uzmanların ortak yürüttüğü araştırma, füzenin içinde kullanılan mikroelektronik altyapıyı gün yüzüne çıkardı.
Daha önce düşürülen Rus seyir füzeleri ve insansız hava araçlarında sıklıkla rastlanan gelişmiş Batı menşeili yarı iletkenler veya ticari Çin çipleri, Oreshnik füzesinde neredeyse hiç yer almıyor.
Batı elektroniği yerine yerli yarı iletkenler
Uzmanların füzenin alet ve kontrol bölmelerinden topladığı yaklaşık 470 elektronik bileşen üzerinde yaptığı analizler, füzenin tamamen Rusya ve Belarus menşeili orta ve düşük karmaşıklıktaki yongalarla donatıldığını gösterdi.
Enkaz incelemesinden elde edilen temel bulgular:
Üretici Ağı: Parçalar Rusya ve Belarus merkezli en az 25 farklı şirket tarafından üretildi. Bu üreticilerin yüzde 62’si uluslararası yaptırım listelerinde yer alırken, Ukrayna yüzde 93’üne yaptırım uyguluyor.
Navigasyon ve Telemetri: İncelenen enkaz parçalarında herhangi bir yabancı GPS modülü ya da GLONASS telemetri donanımına rastlanmadı.
Sovyet Mirası Mimari: Oreshnik; Topol-M, Yars ve RS-26 Rubezh gibi Sovyet dönemi katı yakıtlı balistik füze altyapısının 2.000 ila 5.500 kilometre menzile uyarlanmış bir devamı niteliğinde.
Füzenin güdüm devre kartları Moskova’daki Pilyugin Otomasyon ve Cihaz Mühendisliği Merkezi tarafından hazırlanırken; mantık entegreleri Rostec çatısı altındaki Zelenograd merkezli Angstrem ve Mikron şirketlerince sağlandı. Belarus devlet holdingi Integral ve iştiraki Transistor da tedarik zincirinde kilit rol oynadı.
Eski stoklardan yeni seri üretime geçiş
Kasım 2024 Dnipro ve Ocak 2026 Lviv saldırılarından toplanan ilk kalıntılarda, parçaların büyük kısmının 2014-2018 yılları arasındaki eski askeri stoklardan temin edildiği tespit edilmişti.
Ancak Mayıs 2026’da Kiev bölgesindeki Bila Tserkva’ya düzenlenen saldırının enkazı kritik bir değişimi ortaya koydu:
İncelenen parçaların yarısından fazlasının 2023, 2024 ve 2025 yıllarında yeni üretildiği belirlendi.
Bu durum, Moskova’nın eski Sovyet ve Rus stoklarını tüketme aşamasından çıkarak balistik füze programı için aktif bir seri üretim hattı kurduğunu kanıtlıyor.
Yaptırım politikasında hedef genişletilmeli
Uzmanlar, kullanılan yongaların teknolojik bir devrim yaratmadığını, Sovyet dönemi güvenilirlik standartlarında ölçeklendirildiğini belirtiyor. Rusya’da sivil ve askeri yarı iletken üretimi arasındaki çizginin tamamen silindiği, resmiyette sivil görünen onlarca fabrikanın doğrudan savunma sanayisine entegre edildiği görülüyor.
Rapor, Batılı ülkelerin yaptırım rejimlerini yalnızca nihai silah üreticilerine odaklamak yerine, Rusya ve Belarus genelinde bu üretimi besleyen geniş yarı iletken ve hammadde ekosistemine yöneltmesi gerektiğini ortaya koyuyor.
