Hava kuvvetlerini Sovyet dönemi uçaklardan arındırarak modernize etmeye çalışan Bulgaristan, ABD’den sipariş ettiği yeni savaş uçaklarında takvim kriziyle karşı karşıya kaldı. ABD merkezli savunma devi Lockheed Martin, üretim hattında yaşanan aksaklıklar ve tedarik zorlukları sebebiyle Bulgaristan için üretilecek ikinci parti 8 adet F-16 Blok 70 savaş uçağının teslimatının 2030 yılının ikinci çeyreğine kadar sarkabileceğini bildirdi.
Daha önce 2027 yılının sonu olarak planlanan takvimdeki revizyon, Bulgaristan Savunma Bakanı Dimitar Stoyanov ile Lockheed Martin temsilcileri arasında gerçekleştirilen üst düzey görüşmede masaya yatırıldı. Şirket yetkilileri öngörülen 2030 tarihinin nihai olmadığını, gecikmeyi asgari düzeye indirmek ve üretimi hızlandırmak adına gereken tüm adımların atılacağını belirtti.
Sofya yönetiminden “ek maliyet olmasın” uyarısı
Toplantının ardından açıklamalarda bulunan Bulgaristan Savunma Bakanı Dimitar Stoyanov, teslimat gecikmesinin ülkeye ek bir mali yük getirmemesi gerektiğinin altını çizdi:
“Bulgaristan tarafı için gecikmenin mümkün olduğunca azaltılması ve devlete ilave bir mali külfet yaratmaması kritik önem taşıyor. Gecikmenin sözleşmenin nihai fiyatını etkilemeyeceğine dair güvence ve teslimat süresini kısaltacak somut adımlar bekliyoruz.”
Bakan Stoyanov ayrıca Bulgar pilotların F-16 eğitim merkezlerine erişiminin genişletilmesi, bakım faaliyetleri için gerekli yedek parça ve bileşenlerin zamanında temin edilmesi talebini de ABD tarafına iletti.
İkinci el uçak ve MiG-29 parça arayışı
Yeni teslimatların 2030 yılına sarkma ihtimali, Bulgaristan Hava Kuvvetleri’nin hava sahası güvenliğini koruma kabiliyetinde ciddi bir operasyonel boşluk (capability gap) doğurma riski taşıyor. Sofya yönetimi bu açığı kapatmak amacıyla alternatif çözümlere yöneldi:
ABD’den geçici görevler için kullanılmak üzere ikinci el F-16 tedariki,
İsveç menşeili ikinci el JAS-39 Gripen savaş uçaklarının kiralanması veya satın alınması,
Mevcut filodaki MiG-29’ların uçuş ömrünü uzatabilmek adına Polonya ve Macaristan’dan yedek parça ve gövde temini.
Bulgaristan Savunma Bakanlığı henüz geçici platform seçimine dair nihai bir karar vermiş değil ve uluslararası taleplerine gelecek yanıtları bekliyor.
Bulgaristan’ın F-16 serüveni
Balkan ülkesi, ilk 8 adetlik F-16 Blok 70 siparişini 2019 yılında 512 milyon dolarlık sözleşmeyle vermiş, ilk uçağını Nisan 2025’te teslim almıştı. Kalan 7 uçağın montaj ve teslimatı Aralık 2025 itibarıyla tamamlansa da ilk filo halihazırda entegrasyon sürecinde bulunuyor ve platformların 2027 yılında fiili muharebe nöbetine başlaması hedefleniyor.
Bulgaristan parlamentosu, envanterdeki yaşlanan Sovyet yapımı MiG-29 savaş uçaklarını tamamen devre dışı bırakabilmek adına 2022 yılında 1,3 milyar dolar değerinde ilave 8 adet F-16 Blok 70 siparişi daha vermişti.
