Orta Doğu’da tansiyonu düşürmek amacıyla atılan küresel adımlar, sahada kanlı çatışmaların gölgesinde kalmaya devam ediyor. İsrail ve Hizbullah, Lübnan genelinde düzinelerce insanın hayatını kaybettiği şiddetli çatışmaların ardından Cuma günü yeni bir ateşkes anlaşmasına vardıklarını duyurdu. ABD’li ve Katarlı diplomatların arabuluculuğunda sağlanan bu uzlaşı, Washington ile Tahran arasında kısa süre önce imzalanan barış anlaşmasının hemen ardından gelen en ciddi sınav olarak değerlendiriliyor.
Lübnanlı yetkililer, İsrail’in son hava saldırılarında 47 kişinin yaşamını yitirdiğini belirtirken; İsrail kanadı ise 4 askerinin öldüğünü açıkladı. Bu bilanço, ABD ve İran arasında varılan tarihi mutabakattan bu yana tek bir günde kaydedilen en yüksek kayıp olarak kayıtlara geçti.
İsviçre’deki Kritik Zirve Ertelendi
Yaşanan bu son askeri gerilim, ABD ile İran arasında kalıcı bir barış planı oluşturmak üzere İsviçre’nin Bürgenstock kasabasında yapılması planlanan üst düzey görüşmelerin ertelenmesine yol açtı. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ve İran’ın başmüzakerecisi Muhammed Bakır Galibaf liderliğindeki heyetlerin katılması beklenen zirve için henüz yeni bir tarih netleşmedi.
Gelişmeler üzerine ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Aoun telefon görüşmesi gerçekleştirdi. Lübnan Cumhurbaşkanlığı, Aoun’un Rubio’ya ABD desteği için teşekkür ettiğini ancak Lübnan topraklarına yönelik İsrail saldırılarının tamamen durdurulması için kapsamlı bir ateşkesin şart olduğunu vurguladığını aktardı.
Washington’ın Şartı: Hizbullah Silahsızlandırılmalı
ABD Dışişleri Bakanlığı sözcüsü tarafından yapılan açıklamada, Bakan Rubio’nun görüşmede Lübnan’ın kendi toprakları üzerindeki egemenliğini yeniden kurması gerektiğine dikkat çektiği belirtildi. Rubio, kalıcı bir barış için Lübnan hükümetinin Hizbullah’ı silahsızlandırma yönündeki çabalarını kararlılıkla sürdürmesi gerektiğinin altını çizdi. Tarafların iki resmi hükümet olarak kalıcı barış yolunda ilerlemek amacıyla 23-25 Haziran tarihlerinde Washington’da bir araya geleceği açıklandı.
Hürmüz Boğazı Açıldı Ancak Sular Durulmuyor
ABD Başkanı Donald Trump ile İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan arasında imzalanan ve 28 Şubat’ta Ayetullah Ali Hamaney’in ölümüyle sonuçlanan saldırıların ardından başlayan savaşı bitirmeyi hedefleyen ana anlaşma, ekonomik olarak ilk meyvelerini vermeye başladı. Küresel enerji krizine yol açan Hürmüz Boğazı’nın yeniden ticarete açılmasının ardından perşembe günü 25 ticari gemi boğazdan geçiş yaptı.
ABD ordusu da İran limanlarına uyguladığı deniz ablukasını kaldırdığını ancak savaş gemilerinin bölgede kalmaya devam edeceğini bildirdi. Öte yandan İran denizcilik otoritesi, boğazın açılmasına rağmen geçiş yapacak tüm gemilerin 48 saat öncesinden transit talebinde bulunması gerektiğini duyurarak bölgedeki denetimi elden bırakmayacağının sinyalini verdi.
