Orta Doğu’da tansiyon, 2026 yılı Temmuz ayı itibarıyla en tehlikeli seviyesine ulaştı. Tahran yönetimi, ABD’nin İran askeri hedeflerine yönelik düzenlediği geniş çaplı operasyonların ardından, stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nı süresiz olarak kapattığını ve Körfez ülkelerindeki ABD varlıklarını hedef aldığını duyurdu.
Hürmüz Boğazı’nda kontrol krizi
İran Devrim Muhafızları, bölgedeki gerilimi tırmandıran son olayda, “onaylanmamış bir rota” üzerinden geçtiği gerekçesiyle Güney Kıbrıs bandıralı bir konteyner gemisine müdahale etti. Pentagon, geminin mürettebatının saldırı sonucu gemiyi terk etmek zorunda kaldığını ve bir personelin kayıp olduğunu açıkladı. Bu olayın hemen ardından ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), Başkan Donald Trump’ın talimatıyla İran topraklarındaki yaklaşık 140 askeri hedefi vurduğunu bildirdi.
Buna karşılık olarak Tahran, “Hürmüz Boğazı’nın, bölgedeki Amerikan müdahaleleri sona erene kadar ikinci bir emre kadar kapalı kalacağını” ilan etti. Dünya enerji arzının kilit noktalarından biri olan boğazın kapatılması, küresel piyasalarda ciddi bir tedirginliğe yol açtı.
Bölge genelinde füze ve İHA saldırıları
İran’ın misillemesi yalnızca boğazın kapatılmasıyla sınırlı kalmadı. Devrim Muhafızları, balistik füzeler ve insansız hava araçları (İHA) kullanarak; Bahreyn, Katar, Kuveyt ve Ürdün’de bulunan ABD üslerini ve radar sistemlerini hedef aldı. Yerel kaynaklar ve AFP muhabirleri, Katar, BAE ve Bahreyn’de patlama sesleri ve sirenlerin duyulduğunu, bazı ülkelerin gelen saldırıları engellediğini aktardı.
ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, yaşananlara ilişkin kısa ve sert bir mesaj vererek, “İran kötü bir seçim yaptı, şimdi bedelini ödüyor,” ifadesini kullandı.
“İntikam” yeminleri ve diplomasi trafiği
Bölgedeki çatışma, Ali Hamaney’in ölümünün ardından göreve gelen yeni lider Mücteba Hamaney’in babasının intikamını alma yeminiyle daha da karmaşık bir hal aldı. Mücteba Hamaney, devlet medyasında yayımlanan ilk mesajında, intikamın “milletin iradesi” olduğunu ve hedeflerin belirlendiğini vurguladı.
ABD Başkanı Trump ise, herhangi bir suikast girişimi durumunda İran’ı “tamamen etkisiz hale getireceği” tehdidinde bulundu. Mevcut ateşkesin fiilen çöktüğünü ilan eden taraflar arasında diplomatik çözüm arayışları da devam ediyor. Katar heyetinin arabuluculuk rolünü güçlendirmek üzere Tahran’a gerçekleştirdiği ziyaret, diplomasi kanallarının tamamen kapanmadığına dair tek umut ışığı olarak görülüyor.
Küresel ekonomi için yeni tehdit
Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalması, enerji piyasaları üzerinde doğrudan baskı oluşturuyor. Geçmişte de benzer krizlere sahne olan bu kritik su yolu, hem enerji sevkiyatı hem de ticaret rotaları açısından küresel ekonominin “can damarı” konumunda. İran’ın geçiş ücreti talep etme ve boğazı kontrol etme ısrarı, uluslararası hukuk tarafından kabul edilmezken, Washington yönetimi bu duruma karşı askeri varlığını ve baskısını artırma kararlılığını sürdürüyor.
Önümüzdeki günler, tarafların askeri retoriklerini yumuşatıp yumuşatmayacağı ya da bölgesel bir savaşın daha geniş bir alana yayılıp yayılmayacağı konusunda belirleyici olacak.
