Lübnan’ın güneyinde İsrail güçleri ile Hizbullah arasındaki çatışmaların ardından, 26 Haziran’da varılan çerçeve anlaşması uyarınca kritik bir aşamaya geçildi. İsrail’in kademeli olarak geri çekilmesini öngören plan kapsamında, ABD’den gelen üst düzey bir askeri heyet Beyrut’ta Lübnan ordusu ile bir araya gelerek “pilot bölgelerin” teslim sürecini görüşüyor.
Pilot bölge uygulaması ve yol haritası
İsrail’in çatışmalar sırasında mevzilendiği bölgelerden aşamalı olarak çekilmesini ve bu alanların Lübnan ordusunun tam kontrolüne geçmesini hedefleyen planın ilk adımları atılıyor. İsmi gizli tutulan üst düzey bir Lübnanlı askeri yetkili, ABD heyetinin geliş amacını “çerçeve anlaşmasının sahada uygulanabilirliğini sağlamak” olarak tanımladı.
Heyetin temel gündem maddesi, ilk “pilot bölgeden” İsrail güçlerinin çekilmesi ve Lübnan ordusunun bu bölgeye konuşlanmasını sağlayacak mekanizmaların oluşturulması. ABD Merkezi Kuvvetler Komutanlığı’nın (CENTCOM) hem İsrail hem de Lübnan ile koordinasyon sağlayacağı bu süreçte, “pilot bölge” olarak adlandırılan iki küçük alan, yeni güvenlik mimarisinin ilk örnekleri olacak.
Güvenlik engelleri ve belirsizlikler
Diplomatik çabalar sürse de sahadaki durum karmaşıklığını koruyor. Hizbullah, söz konusu çerçeve anlaşmasını reddediyor. İsrailli yetkililer ise Hizbullah silahsızlanmadığı sürece, sınırın 10 kilometre derinliğindeki bir “güvenlik bölgesinde” askeri varlıklarını sürdüreceklerini vurguluyor. Taraflar arasındaki bu keskin görüş ayrılıkları, çekilme planının takvimlenmesini zorlaştırıyor.
İnsani kriz ve diplomatik trafik
Savaşın yarattığı insani tablo, bölgedeki belirsizlikle birleştiğinde derin bir kriz yaratmaya devam ediyor. BM İnsani İşler Koordinasyon Ofisi (OCHA) verilerine göre; çatışmaların başından bu yana yerinden edilen bir milyondan fazla insandan yaklaşık 732 bini evlerine geri dönse de, 430 binden fazla kişi hala yerinden edilmiş durumda.
Roma zirvesi öncesi kritik süreç
Diplomatik kanallar ise hareketliliğini koruyor. İsrail ve Lübnan temsilcileri, savaşın başından bu yana yürütülen beşinci tur müzakerelerin devamı niteliğinde, önümüzdeki Çarşamba ve Perşembe günü Roma’da bir araya gelecek.
Beyrut yönetimi başlangıçta bu görüşmelere katılım için İsrail’in iki pilot bölgeden çekilmesini şart koşsa da, son gelen bilgiler Lübnan’ın görüşmelere katılacağı yönünde. Bu diplomatik girişimler, aynı zamanda Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Aoun’un ay sonunda ABD Başkanı Donald Trump’ın daveti üzerine Washington’a gerçekleştirmesi beklenen ziyaretin de ön hazırlığı niteliğini taşıyor.
