Küresel savunma sanayiinde tedarik zinciri darboğazları ve artan savaş uçağı talebi üreticileri alternatif üretim modellerine yöneltirken, havacılık tarihinde benzeri görülmemiş bir lisans anlaşmasına imza atıldı. Savunma devi RTX bünyesindeki motor üreticisi Pratt & Whitney, F-15 ve F-16 savaş uçaklarına güç veren F100-PW-229 turbofan motorlarının üretimi için hipersonik hava araçları geliştiren teknoloji girişimi Hermeus‘a resmi üretim lisansı verdi.
Bu anlaşma, ABD tarihinde Pratt & Whitney dışında başka bir Amerikan şirketine F100 motorunu üretme yetkisi verilen ilk sözleşme olma özelliğini taşıyor. İmzalanan ortaklık, ABD Silahlı Kuvvetleri’nin ve müttefik ülkelerin modernize edilen F-16 Block 70/72 ve yeni nesil F-15EX filolarından kaynaklanan yoğun motor talebini karşılamak üzere ikinci bir yerli üretim kaynağı oluşturmayı amaçlıyor.
Hızlı üretim modeliyle tedarik zincirine destek
Anlaşma kapsamında Georgia merkezli Hermeus, kendi geliştirdiği hızlı üretim (rapid-build) metodolojisini uygulayarak F100 motorlarının montajını ve üretimini gerçekleştirecek. Şirket, motorları üretirken Pratt & Whitney’in kalite, güvenlik ve tesis sertifikasyon standartlarına tam uyum sağlayacak.
Pratt & Whitney Savaş ve Mobilite Programları Başkan Yardımcısı Jessica Villardi, F100 platformunun güvenilirliğine dikkat çekerek, “F100, 32 milyon uçuş saatini aşan operasyonel geçmişiyle dünyanın en güvenilir savaş uçağı motorlarından biri konumundadır. Hermeus ile kurduğumuz bu ortaklık sayesinde, F100 motorunu tanımlayan kanıtlanmış güvenilirliği korurken artan müşteri talebini karşılamak üzere ABD’nin üretim kapasitesini genişletiyoruz.” değerlendirmesinde bulundu.
Hipersonik İHA Quarterhorse ve Chimera motoruna entegre edilecek
Hermeus için bu lisans, yalnızca klasik jetlere motor tedarik etmenin ötesinde kendi hava aracı projeleri açısından kritik bir kilometre taşını temsil ediyor. Şirket, ABD Hava Kuvvetleri için geliştirdiği ve ses üstü hızlara ulaşan insansız hava aracı Quarterhorse platformunda F100 motorunu aktif olarak kullanıyor.
Lisansın getirdiği stratejik avantajlar şu şekilde sıralanıyor:
- Dikey entegrasyon: Kendi gövde tasarımını kendi ürettiği jet motoruyla birleştiren Hermeus, Quarterhorse programında bağımsız bir tahrik altyapısına kavuşarak seri üretime geçişi hızlandıracak.
- Chimera hibrit tahrik sistemi: F100 motoru, Hermeus’un geliştirdiği türbin tabanlı birleşik çevrimli (TBCC) hibrit motor sistemi Chimera‘nın temel çekirdeğini oluşturuyor. Geleneksel jet türbini ile ramjet motorunu harmanlayan bu mimari, şirketin gelecekte Mach 5 üzerindeki hipersonik hızlara çıkacak platformlarına güç sağlayacak.
- Sadık kanat (CCA) potansiyeli: Üretilecek yeni F100 motorlarının, gelecekte insanlı savaş uçaklarıyla birlikte uçacak yeni nesil otonom İş Birlikçi Muharip Uçak (CCA) filolarında da alternatif bir güç grubu olarak değerlendirilmesi hedefleniyor.
İlk üretim mevcut tesislerde başlıyor
Hermeus Üst Yöneticisi (CEO) Zach Shore, anlaşmanın önemine vurgu yaparak, “Geleceğin operasyonel ihtiyaçlarını karşılamak, muharip unsurlarımızın bel bağladığı motorları üretme kapasitemizi artırmaktan geçiyor. F100’ün lisanslı üreticisi haline gelen Hermeus, hem savunma sanayii tabanının motor hacmini genişletiyor hem de Quarterhorse projesini ölçeklendirmek için gereken şirket içi tahrik yeteneğine sahip dikey entegre bir hava aracı üreticisine dönüşüyor.” ifadelerini kullandı.
İlk etapta Hermeus’un Atlanta’daki mevcut üretim tesislerinde başlayacak olan montaj faaliyetleri, Florida’daki yüksek entalpi test merkezindeki performans ve ısıl denemelerin ardından müşteri siparişlerine paralel olarak tam kapasiteye ulaştırılacak. Girişimin sağladığı bu yeni imalat hattı, Amerikan savunma ekosistemindeki motor darboğazlarını hafifletmede önemli bir rol oynayacak.
