Savaşın getirdiği yoğun askeri personel ihtiyacı ile cephe gerisindeki silah üretim temposu arasında denge kurmaya çalışan Ukrayna hükümeti, savunma sanayisini korumaya yönelik önemli bir denetim sürecini tamamladı. Ukrayna Savunma Bakanlığı, uygun personelin askeri seferberlikten muaf tutulmasını sağlayan “kritik işletme” statüsüne sahip savunma şirketlerinin incelemesini sonuçlandırdı. Denetlenen firmaların yüzde 86’sı bu kritik statüsünü başarıyla korudu.
Karar, ön cephede yaşanan asker ihtiyacına rağmen savunma sanayiindeki nitelikli iş gücünün fabrikalarda tutulmasının operasyonel başarı açısından en az cephedeki mücadele kadar hayati olduğunu ortaya koyuyor.
“Üretimi artırmak kilit uzmanları elde tutmaya bağlı”
İnceleme sonuçlarına ilişkin değerlendirmede bulunan Ukrayna Savunma Bakanı Danışmanı Anna Gvozdiar, savunma siparişlerinin sürdürülebilirliğine dikkat çekti. Gvozdiar, “Kilit uzmanları elde tutma kabiliyeti, savunma siparişlerini istikrarlı şekilde yerine getirebilme ve üretimi artırma kapasitesiyle doğrudan bağlantılıdır. Dolayısıyla bizim görevimiz, kritiklik mekanizmasının net şekilde işlemesini sağlamak ve Savunma Kuvvetleri’nin ihtiyaç duyduğu ekiplerin işletmeler bünyesinde kalmasına yardımcı olmaktır.” ifadelerini kullandı.
Şirketlerin büyük bölümü, sıfırdan kapsamlı bir başvuru yapmak yerine basitleştirilmiş bir prosedür aracılığıyla mevcut statülerini yeniledi. Bu kapsamda firmaların yalnızca belirlenen kriterleri karşılamaya devam ettiklerini gösteren güncel belgeleri sunmaları yeterli oldu.
Söz konusu kolaylaştırılmış süreç; askeri işleri toplam üretimlerinin yarısından fazlasını oluşturan ana ve alt yüklenicileri, Ukraynalı savunma üreticilerine teşvik sağlayan özel yasal çerçeve “Defense City” üyelerini, mühimmat ve patlayıcı imalatçılarını ve havacılık-uzay sektöründe faaliyet gösteren uygun şirketleri kapsadı.
55 milyar dolarlık kapasite finansman açığıyla karşı karşıya
İş gücünü koruma hamlesi, Kiev’in hem yerli savunma sanayisini güçlendirmeye hem de kontrollü silah ihracatını kademeli olarak yeniden başlatmaya çalıştığı kritik bir döneme denk geliyor. Sektör temsilcisi İhor Fedirko’nun aktardığına göre, özel üreticilerin şu ana kadar yurt dışında en fazla 10 küçük ölçekli ihracat sözleşmesi imzalaması nedeniyle dış pazarlardaki ilerleme henüz sınırlı düzeyde seyrediyor.
Ukrayna savunma sanayisinin önündeki en büyük engel ise üretim kapasitesinin tam verimle kullanılamaması olarak öne çıkıyor. Sektörün toplam potansiyel kapasitesinin geçen yıla kıyasla sıçrama yaparak bu yıl 55 milyar dolara ulaşabileceği hesaplanıyor. Ancak Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’nin belirttiği üzere, mevcut kapasitenin yaklaşık yüzde 40’ının yeterli finansmandan yoksun olması, potansiyelin doğrudan sahaya yansımasını zorlaştırıyor.
