ABD Başkanı Donald Trump, Suudi Arabistan ile henüz bir gün önce imzalanan sivil nükleer anlaşmayı sarstığı dikkati çeken bir çıkışa imza attı. Trump, nükleer anlaşmanın yürürlüğe girmesinin tamamen Suudi Arabistan’ın İsrail’i tanıyan İbrahim Anlaşmaları’na katılması şartına bağlı olduğunu açıkladı.
Abraham Anlaşmaları Şartı ve Beyaz Saray’ın Açıklaması
Riyad yönetiminin Filistin devleti yolunda somut bir adım atılmadan İbrahim Anlaşmaları’na katılmaya uzun süredir direnmesine rağmen gelen bu yeni koşul, uluslararası diplomasi ajandasında şok etkisi yarattı. Çarşamba günü duyurulan sivil nükleer anlaşma, Trump’ın İran’la nükleer programı nedeniyle çatışma yürüttüğü bir dönemde Suudi Arabistan için büyük bir kazanım olarak değerlendirilmişti.
Ancak Trump, Truth Social hesabı üzerinden yaptığı paylaşımda, anlaşmanın onaylanacağını ancak “tamamen Suudi Arabistan’ın çok saygın ve başarılı İbrahim Anlaşmaları’na katılmasına bağlı olduğunu” belirtti. Beyaz Saray Basın Sekreteri Karoline Leavitt ise başkanın bu koşulu geçmişteki ikili görüşmelerde Suudi yetkililere defalarca aktardığını savundu. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu bu adımı Orta Doğu’da barış için “tarihi bir sıçrama” olarak nitelendirirken, Riyad yönetiminden henüz resmi bir tepki gelmedi.
Nükleer Zenginleştirme Tartışmaları ve Kongre Süreci
Suudi Arabistan’da kurulması öngörülen sivil nükleer programın ABD şirketlerine milyarlarca dolar kazandırması beklenirken, projenin hayata geçip geçmeyeceği belirsizliğini koruyor. The Wall Street Journal’ın haberine göre anlaşma, ABD şirketlerinin Suudi Arabistan’da bir uranyum zenginleştirme tesisi inşa etmesini öngörüyordu. Ancak Trump, sosyal medya paylaşımında “hiçbir malzeme zenginleştirmesi olmayacağını” ifade ederek bu iddiaların önünü kapattı.
ABD’li milletvekilleri ve İsrailli yetkililer, Riyad’ın bu teknolojiyi gelecekte nükleer silaha dönüştürebileceği endişesiyle projeye daha önce de karşı çıkmıştı. Anlaşmanın Kongre’nin onayına sunulacağı belirtilirken, ABD Enerji Bakanlığı ve Dışişleri Bakanı Marco Rubio projede silahlanmayı önleyici en katı güvenlik tedbirlerinin ve denetimlerin uygulanacağını vurguladı.
Bölgesel Çatışmalar ve Riskler
Riyad, İran gibi barışçıl amaçlı sivil nükleer program yürütme hakkına sahip olduğunu savunurken, uzmanlar bölgede olası bir nükleer silah yarışının tetiklenebileceği uyarısında bulunuyor. Söz konusu nükleer hamle, Yemen’deki İran destekli Husilerin Kızıldeniz’de Suudi Arabistan’a ait gemileri hedef alarak deniz ablukası başlattığı ve ülkenin Orta Doğu’daki çatışmaların çekimine daha fazla sürüklendiği kritik bir döneme denk geliyor.
