Polonya, Avrupa Birliği (AB) tarafından hayata geçirilen “Avrupa Güvenlik Eylemi (SAFE)” programı çerçevesinde tarihi bir adım atarak 43,7 milyar avroluk savunma kredisi anlaşmasını resmen imzaladı. Polonya Başbakan Yardımcısı ve Savunma Bakanı Wladyslaw Kosiniak-Kamysz ile Maliye Bakanı Andrzej Domanski’nin katılımıyla gerçekleşen imza töreniyle, Polonya programın katılımcısı 19 ülke arasında anlaşmayı hayata geçiren ilk devlet oldu.
Savunma sanayiine dev kaynak aktarımı
Anlaşma kapsamında Polonya’nın mayıs ayı içerisinde yaklaşık 6,5 milyar avroluk bir ön ödeme alması öngörülüyor. Elde edilen bu dev kaynağın doğrudan Polonyalı savunma şirketlerine ve stratejik projelere yönlendirilmesi hedefleniyor. Fonun öncelikli kullanım alanları arasında şunlar yer alıyor:
- Doğu Kalkanı: Sınır güvenliğini en üst düzeye çıkaracak tahkimat ve teknoloji projeleri.
- Hava ve Anti-Dron Sistemleri: Modern tehditlere karşı entegre savunma ağlarının güçlendirilmesi.
- Üretim Kapasitesi: Topçu sistemleri, zırhlı araçlar ve mühimmat üretim hatlarının desteklenmesi.
Vetodan “B Planı”na geçiş süreci
Kredi süreci, Polonya iç siyasetindeki yetki tartışmaları nedeniyle zorlu bir aşamadan geçti. Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki’nin, SAFE programından kredi alınmasını öngören yasa tasarısını veto etmesinin ardından hükümet “B planını” devreye soktu. Bu doğrultuda kredinin doğrudan devlet kalkınma bankası üzerinden alınması ve Silahlı Kuvvetleri Destekleme Fonu aracılığıyla kullanılması kararlaştırıldı.
SAFE mekanizması: Avrupa’nın 2030 vizyonu
Rusya’nın Ukrayna’yı işgaliyle başlayan güvenlik endişeleri ve küresel siyasi baskılar neticesinde şekillenen SAFE programı, Avrupa’nın savunma kapasitesini ortaklaşa artırmayı amaçlıyor. 29 Mayıs 2025’te yürürlüğe giren mekanizma, üye ülkelerin yanı sıra Ukrayna, Norveç, Lihtenştayn ve İzlanda gibi ortakların da 150 milyar avroya kadar kredi kullanarak ortak tedarik süreçlerine katılmasına olanak tanıyor.
Kanada ve AB adayı Türkiye gibi ülkeler de tedarik zincirlerine dahil olabilse de, üretilecek ürünlerin bileşen değerinin yüzde 65’inin Avrupa içinden gelmesi şartı aranıyor. Polonya, 43 milyar 734 milyon avro ile fon dağılımında en büyük payı alırken, onu yaklaşık 16,2 milyar avro ile Fransa ve 14,9 milyar avro ile İtalya takip ediyor.
