Kanada savunma sanayii ve hava kuvvetleri yapılanmasında köklü bir değişikliğin eşiğinde. Ottawa yönetiminin, daha önce 88 adet olarak planlanan F-35 savaş uçağı tedarik programını revize ederek, İsveç yapımı Saab Gripen E/F uçaklarını sürece dahil etmeyi değerlendirdiği bildiriliyor. Bu hamle, Kanada’nın savunma stratejisinde “bağımsızlık” ve “çeşitlendirme” odaklı yeni bir dönemin sinyallerini veriyor.
Karma Filo: F-35 ve Gripen Birlikteliği
Kanada basınında yer alan raporlara göre hükümet, mevcut 88 adetlik F-35 siparişini 30’a indirerek, geri kalan ihtiyacı 60 adet Gripen E/F ile karşılamayı planlıyor. Bu “karma filo” stratejisi, iki farklı platformun yeteneklerini birleştirerek operasyonel esneklik sağlamayı hedefliyor:
-
F-35 (30 Adet): Beşinci nesil görünmezlik ve gelişmiş sensör kabiliyetleriyle kritik taarruz ve istihbarat görevlerinde kullanılacak.
-
Gripen E/F (60 Adet): Düşük işletme maliyetleri, yüksek operasyonel sürdürülebilirlik ve kısa pistlerden kalkış yetenekleriyle hava savunma görevlerinde ana güç olacak.
ABD ile İlişkiler ve Stratejik Bağımsızlık
Bu radikal değişikliğin ardında yatan temel motivasyonun, Kanada’nın ABD savunma tedarik zincirlerine olan bağımlılığını azaltmak olduğu ifade ediliyor. Başbakan Mark Carney liderliğindeki hükümet, savunma politikalarında “egemen kapasite” vurgusunu öne çıkarırken, ABD ile son dönemde yaşanan ticari ve siyasi gerilimlerin bu kararı tetiklediği düşünülüyor.
Analistler, Kanada’nın bu hamlesini, savunma tedarikinde tek bir müttefike olan bağımlılığı azaltarak diplomatik manevra alanını genişletme çabası olarak yorumluyor.
GlobalEye ile Savunma Vizyonu Genişliyor
F-35/Gripen tartışmaları sürerken, Kanada’nın İsveç ile savunma alanındaki iş birliği başka bir boyuta taşındı. Başbakan Carney’in kısa süre önce onayladığı, 5 milyar Kanada doları değerindeki 5 ila 6 adet Saab GlobalEye Havadan Erken İhbar ve Kontrol (AEW&C) uçağı tedarik projesi, bu stratejinin en somut adımlarından biri oldu.
Bu alım ile Kanada, ilk kez kendi egemen havadan erken ihbar filosuna sahip olacak. Uzmanlar, bu girişimin sadece bir donanım alımı değil, aynı zamanda Kanada hava sahasının korunmasında ABD’den bağımsız bir “göz ve kulak” geliştirme projesi olduğunun altını çiziyor.
Nihai Karar Kasım’da Bekleniyor
Kanada savunma otoriteleri, uçak tedarik programının halen resmi olarak “inceleme” aşamasında olduğunu belirtiyor. Ancak kulislerde, nihai kararın ABD’de Kasım 2026’da düzenlenecek ara seçimlerin hemen ardından kamuoyuna açıklanacağı konuşuluyor. Bu zamanlama, olası siyasi tepkileri minimize etme stratejisi olarak değerlendiriliyor.
