Çin merkezli devlete ait bir şirketin, Ukrayna savaşında yoğun şekilde kullanılan “Geran” (Şahid-136 türevi) kamikaze insansız hava araçlarının gövde üretiminde kritik rol oynayan 46 tonluk karbon elyaf öncül maddesini yaptırım listesindeki bir Rus firmasına gizlice gönderdiği öne sürüldü.
Politico tarafından ele geçirilen nakliye ve gümrük kayıtlarına göre, Çin devlet kuruluşu Jilin Chemical Fiber Group, sevkiyatı Rusya Devlet Nükleer Enerji Kuruluşu Rosatom’un yan kuruluşu olan Alabuga-Volokno şirketine gerçekleştirdi.
Tataristan’daki Alabuga Özel Ekonomik Bölgesi’nde yer alan söz konusu tesis, Rus ordusunun kamikaze İHA üretim merkezine kompozit gövde ve karbon elyaf bileşenleri sağlayan ana tedarikçi konumunda bulunuyor.
“Sivil tekstil” maskesiyle çift kullanımlı hammadde transferi
Uluslararası gümrük belgelerine göre yapılan 46 tonluk poliakrilonitril (PAN) bazlı karbon elyaf öncül maddesi sevkiyatı, resmi beyannamelerde “sivil amaçlı sentetik tekstil elyafı” kodu altında gösterildi. Bu yöntemle, malzemenin hem askeri hem sivil alanda değerlendirilebilen “çift kullanımlı” (dual-use) niteliği gizlenerek uluslararası yaptırımlar ve ihracat kontrolleri baypas edildi.
Havacılık ve kompozit uzmanları, sevk edilen 46 tonluk hammaddenin işlenmesiyle elde edilecek yüksek mukavemetli ve hafif karbon elyafın, yaklaşık 1.300 adet Geran/Şahid kamikaze İHA’sının gövde imalatını karşılamaya yetecek miktarda olduğunu vurguluyor. İHA gövdelerinde kullanılan karbon elyaf kompozitler; platformların ağırlığını düşürürken menzilini artırıyor ve radar izini (RCS) düşürerek hava savunma sistemlerine yakalanmasını zorlaştırıyor.
Pekin-Moskova askeri ikmal hattında artan baskı
- Doğrudan devlet şirketi bağlantısı: Daha önce Çinli küçük ölçekli aracı firmaların mikroçip ve motor sevkiyatları gündeme gelirken, bu kez doğrudan Çin devlet mülkiyetindeki bir sanayi devinin imzasının bulunması dikkat çekiyor.
- İstihbarat teyidi ve yaptırım riski: Sevkiyata ilişkin belgelerin Ukrayna Güvenlik ve İşbirliği Merkezi tarafından toplandığı, ABD ve İngiltere istihbarat birimlerince de doğrulandığı aktarılıyor. Bulguların, Çinli tedarikçiye yönelik yeni Batı yaptırımlarını tetiklemesi bekleniyor.
- Resmi yalanlama: Pekin yönetimi, Rusya’ya hiçbir şekilde ölümcül silah veya askeri malzeme tedarik etmediğini ve çift kullanımlı ürünlerin ihracatını sıkı denetim altında tuttuğunu savunmayı sürdürüyor.
Ortaya çıkan belgeler, Rusya’nın Batı yaptırımlarına rağmen İran tasarımı kamikaze İHA’ları Tataristan’da yerlileştirme ve seri üretim kapasitesini hızla büyütme çabalarında Çin’in endüstriyel hammadde desteğine ne denli bağımlı olduğunu bir kez daha gözler önüne seriyor.
