F-35 Lightning II beşinci nesil savaş uçaklarının artan aviyonik ve elektronik harp yükünü karşılamak üzere yürütülen tahrik modernizasyonunda önemli bir dönüm noktası geride bırakıldı. Savunma devi RTX bünyesindeki motor üreticisi Pratt & Whitney, F135 Motor Çekirdek Yükseltmesi (ECU) programı kapsamında kritik bir aşama olan “Risk Azaltma Tasarım İncelemesi”ni (Risk Reduction Design Review) başarıyla tamamladı.
Tasarım incelemesi sürecinde; yükseltilmiş motor çekirdeğinin ayrıntılı tasarımı, itki teknolojileri, uçağa fiziksel ve yazılımsal entegrasyonu, yer/uçuş test hazırlıkları ve tedarik zincirinin olgunluk seviyesi kapsamlı bir denetimden geçti. Şirket, incelemenin tasarım olgunluğunu tescillediğini ve gelecekteki seri üretim ile mevcut filolara yönelik retrofit (geriye dönük entegrasyon) hazırlıklarını doğruladığını açıkladı.
2024 yılında imzalanan sözleşmeyle başlatılan risk azaltma evresi; tasarımın olgunlaştırılmasını, F-35 gövde entegrasyonunu, test altyapısını ve tedarikçi tabanının hazırlığını güvence altına almayı amaçlıyor.
Block 4 modernizasyonu için hayati güç ve soğutma kapasitesi
F-35 filosunun geleceğini şekillendiren Block 4 modernizasyon paketi; gelişmiş elektronik harp podları, yeni nesil elektro-optik hedefleme sistemleri (EOTS) ve yüksek enerji tüketen gelişmiş mühimmatları beraberinde getiriyor. Bu donanımların ürettiği yüksek ısıyı dağıtmak ve kesintisiz elektrik gücü sağlamak mevcut motor konfigürasyonunun sınırlarını zorluyordu.
F135 ECU, bu operasyonel darboğazı aşmak üzere uçağa ilave elektrik gücü ve gelişmiş termal yönetim (soğutma) kapasitesi kazandıracak şekilde geliştiriliyor.
F-35 Program Müdürü ABD Donanması Albayı Mitch Grant, kaydedilen ilerlemeye ilişkin değerlendirmesinde, “ECU programı; harekat hazırlık seviyesini belirgin şekilde artırma ve rakiplerimizin önüne geçmek için F-35 modernizasyonunu destekleme hedeflerinde kararlılıkla yoluna devam etmektedir.” ifadelerini kullandı.
Üç farklı F-35 varyantına da entegre edilecek
F135 motor ailesi, F-35’in üç ana operasyonel sürümüne de güç veriyor:
- F-35A: Konvansiyonel kalkış ve iniş yapan standart hava kuvvetleri modeli.
- F-35B: Kısa kalkış ve dikey iniş (STOVL) kabiliyetine sahip deniz piyadeleri modeli.
- F-35C: Uçak gemisi konuşlu donanma varyantı.
ECU yükseltmesi, tüm bu modellerle geriye dönük tam uyumlu olacak şekilde tasarlandığı için gövde üzerinde yapısal bir değişikliğe ihtiyaç duymadan filoya dahil edilebilecek. Bugüne kadar 20 müttefik ülkenin envanteri için 1.500’den fazla seri üretim F135 motoru teslim eden Pratt & Whitney, küresel filonun idamesi için devasa bütçeli anlaşmalar imzalamayı sürdürüyor.
Şirket, ağustos ayında ABD ve müttefik filoların yedek parça ve destek ekipmanları ihtiyacı için 1,3 milyar dolara yakın bir sözleşme elde etmişti. Pentagon ayrıca nisan ayında Lot 18 ve Lot 19 üretim partilerini kapsayan 3,8 milyar dolarlık F135 motor tedarik anlaşmasını Pratt & Whitney’e vermiş, Aralık 2025’te ise ABD Donanması teknik destek ve idame operasyonları için firmayla 1,6 milyar dolarlık sözleşme imzalamıştı.
