Türkiye ile Amerika Birleşik Devletleri arasında F-35 savaş uçaklarının tedarikine ilişkin temaslar sürerken, Washington hattından Ankara’nın Rusya’dan satın aldığı S-400 hava savunma sistemlerine yönelik şartın geçerliliğini koruduğu mesajı geldi. İki NATO müttefiki arasındaki müzakerelerin ana gündem maddesini; hangarlarda bekletilen uçaklar, güvenlik kriterleri ve uygulanan yaptırımların geleceği oluşturuyor.
Washington’dan Ankara’ya S-400 mesajı: Şartlar yerine gelmeli
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Yunan basınına verdiği demeçte, Başkan Donald Trump’ın Türkiye’nin parasını daha önce ödediği platformların teslim edilmesini desteklediğini ifade etti. Ancak Rubio, ABD federal yasalarının ve Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasası (NDAA) hükümlerinin bu transferin önünde yasal bir engel teşkil ettiğini vurguladı.
Türkiye’nin 2017 yılında Rusya ile imzaladığı yaklaşık 2,5 milyar dolarlık S-400 tedarik anlaşması, sistemin NATO ağlarıyla uyumsuzluğu ve beşinci nesil F-35 jetlerinin gizlilik teknolojilerini Rus istihbaratına açık hale getirebileceği endişesiyle Washington’ın tepkisini çekmişti. Bu süreç, ABD’nin Hasımlarıyla Yaptırımlar Yoluyla Mücadele Yasası (CAATSA) kapsamında 2020 yılında Türkiye’ye yaptırım uygulamasına neden olmuştu.
Bakan Rubio, Türkiye’nin konuya çözüm arayışında olduğunu belirterek, “Bu şartlar yerine getirilene kadar satış yasal olarak ilerleyemez” değerlendirmesinde bulundu.
Trump teslimatı istiyor ancak kongre mevzuatı devrede
Beyaz Saray yönetiminin ikili askeri iş birliğini güçlendirme ve parasal karşılığı ödenmiş hak edişleri teslim etme yönündeki niyetine rağmen, ABD Kongresi’nden geçen yaptırım yasaları müzakere zeminini daraltıyor. ABD tarafı, transferin gerçekleşebilmesi için hava savunma mimarisine yönelik güvenlik endişelerinin net biçimde giderilmesini zorunlu tutuyor.
Türkiye’nin gündeminde depoda bekleyen 6 jet var
Öte yandan Türk kanadından gelen değerlendirmeler, yürütülen müzakerelerin olumlu bir atmosferde ilerlediğine işaret ediyor. Washington’daki temaslarının ardından açıklamalarda bulunan Millî Savunma Bakan Yardımcısı Alpaslan Kavaklıoğlu, ABD depolarında tutulan ilk 6 adet F-35 savaş uçağı ve CAATSA yaptırımlarının kaldırılması konusunda yoğun bir diplomasi trafiği yürütüldüğünü doğruladı.
Türkiye’nin 2019 yılında küresel konsorsiyumdan çıkarılmasından önce imal edilen ve Türk pilotların eğitimi için kullanılan söz konusu jetler, o tarihten bu yana ABD’deki askeri üslerde muhafaza ediliyor.
CAATSA yaptırımları ve diplomatik temas trafiği
Görüşmelerin seyrine dair konuşan Kavaklıoğlu, iki ülkenin karar verici kademeleri arasında doğrudan ve yapıcı bir diyalog kurulduğunu belirtti. Bakan Yardımcısı, “Eskiden devam eden CAATSA gibi birtakım konular var. Bunlar üzerinde yoğun çalışmalar yürütülüyor. İki taraf da sürece son derece olumlu yaklaşıyor. Mevcut sorunlarımızı kısa süre içinde çözeceğimize inanıyorum” ifadelerini kullandı.
Ankara ile Washington hattında devam eden teknik ve siyasi istişareler, yalnızca bekleyen uçakların akıbetini değil, Türk-Amerikan savunma sanayisi iş birliğinin uzun vadeli yol haritasını da doğrudan şekillendirecek.
