ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Türkiye’nin daha önce ödemesini gerçekleştirdiği F-35 savaş uçaklarının teslimatına ilişkin dikkat çeken açıklamalarda bulundu. Rubio, ABD Başkanı Donald Trump’ın Türkiye’nin parasını ödediği uçakları teslim almasını desteklediğini ancak Kongre mevzuatı ve yürürlükteki yasalar nedeniyle S-400 hava savunma sistemi sorunu çözülmeden herhangi bir transferin hukuken mümkün olmadığını ifade etti.
Türkiye’nin önemli bir NATO müttefiki olduğunu hatırlatan Rubio, teslimat sürecinin önündeki asıl engelin Rus menşeli S-400 hava savunma sistemleri olduğunu belirterek, “Mesele S-400 sistemi etrafında dönüyor. Şu anda mesele çözülemez durumda ve yasal olarak bu konu çözülene kadar transfer gerçekleşemez.” ifadelerini kullandı.
Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasası ve Kongre engeli
Washington yönetiminin F-35 teslimatını gerçekleştirebilmesi için ABD Kongresi tarafından kabul edilen yaptırım ve kısıtlamaların aşılması gerekiyor. Özellikle Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasası (NDAA) kapsamında yer alan maddeler, S-400 sistemleri Türkiye’nin kontrolünde olduğu sürece beşinci nesil savaş uçaklarının sevk edilmesine yasal olarak izin vermiyor.
Başkan Trump’ın konuya olumlu yaklaşımına rağmen yürürlükteki bu yasal çerçevenin bağlayıcı olduğunu belirten Rubio, mevcut tabloda bürokratik ve yasal engellerin aşılamadığını kaydetti.
Çözüm için diplomatik temaslar ve seçenekler masada
Sorunun kalıcı olarak kilitlenmediğini ve aşılması için alternatif yolların bulunabileceğini dile getiren ABD Dışişleri Bakanı, Ankara ile temasların sürdüğüne işaret etti. Rubio, diplomatik sürecin seyrine ilişkin şu değerlendirmede bulundu:
“Belki nihayetinde çözülecektir. Bunun nasıl gerçekleşebileceğine ilişkin çeşitli seçenekler var ancak şu anda çözülmüş değil.”
Teslimat kararı çıksa bile süreç yıllar alabilir
Türkiye’nin üretim ve tedarik programı kapsamında mülkiyetine geçen uçaklar için geçmişte ciddi mali yükümlülükleri yerine getirdiğini kabul eden Rubio, diplomatik ve yasal bir mutabakata varılsa dahi fiziksel teslimatın zaman alacağını vurguladı. Rubio, onay çıksa bile uçakların Türk Hava Kuvvetleri envanterine fiilen katılmasının teknik ve lojistik takvim gereği ancak yıllar sonra gerçekleşebileceğini sözlerine ekledi.
