Rusya’nın, İran’ın deniz ve kara hedeflerine yönelik vuruş kabiliyetini kökten değiştirecek süpersonik (ses üstü) seyir füzesi geliştirme programına gizlice teknik destek sağladığı ortaya çıktı. İngiliz Financial Times gazetesinin sızdırılan belgelere ve teknik yazışmalara dayandırdığı araştırmaya göre, “C430L” kod adlı gizli iş birliği 2023 yılında başladı.
Söz konusu program kapsamında Rus füze ve motor uzmanları, bir seyir füzesinin atmosferde Mach 1’in (ses hızının) üzerindeki süratlerde kesintisiz uçmasını sağlayan ramjet itki sistemini geliştirmesi için İranlı mühendislere doğrudan teknik danışmanlık veriyor. Her ne kadar sahada Rus destekli operasyonel bir füzenin konuşlandırıldığına dair kesin kanıt bulunmasa da iş birliğinin boyutu stratejik dengeleri değiştirebilecek seviyede görülüyor.
Savaş döneminde dahi heyetler Tahran’a gitti
İncelemelere göre bu ortaklık, Rusya’nın devlet silah ihracatçısı Rosoboronexport ile ülkenin önde gelen füze üreticisi NPO Mashinostroyeniya aracılığıyla organize edildi. Rus mühendisler defalarca İran’a giderek füze prototiplerinin itki testlerini ve uçuş verilerini inceledi.
İş birliği süreci, 2026 yılında ABD ve İsrail ile İran arasında patlak veren askeri çatışmalar sırasında da hız kesmeden devam etti. Haziran 2026 tarihli Rosoboronexport yazışmaları, tarafların teknik değerlendirmeleri ve ortak raporlamaları sürdürdüğünü ortaya koydu. Rus uzmanların yakıt sistemi, yanma kararlılığı, hava giriş kanalları ve nozül performansı gibi ramjet motorunun en kritik mühendislik başlıklarında Tahran yönetimine doğrudan rapor sunduğu belirlendi.
Uzmanlardan kritik uyarı: ABD donanması hedefte
- Mühendislik transferi: Silah İzleme Örgütü (Conflict Armament Research) analisti Fabian Hinz, “Bu durum, İranlıların on yıllardır elde etmek istediği son derece stratejik bir askeri teknolojinin transferidir. Yetkin bir mühendisin bizzat gelip sorunları yerinde çözmesi hazır silah vermekten çok daha kritiktir” değerlendirmesinde bulundu.
- Uçak gemilerine doğrudan tehdit: Eski CIA askeri analisti Jim Lamson, ramjet motorlu ses üstü bir seyir füzesinin İran’a niteliksel olarak yepyeni bir stratejik güç kazandıracağını ve Basra Körfezi’ndeki ABD Donanması gemilerini doğrudan hedef alabileceğini belirtti.
Balistik füzelerden ses üstü seyir teknolojisine
İran hâlihazırda geniş bir balistik füze ve ses altı seyir füzesi envanterine sahip bulunuyor. Ancak ramjet motoruyla desteklenen süpersonik seyir füzeleri, alçak irtifada radara yakalanmadan çok yüksek hızlarda manevra yapabildiği için hava ve füze savunma sistemlerinin tepki süresini saniyelere indiriyor.
İran, yerli olarak tasarladığı bir ramjet motorunu ilk kez 2019’da sergilemiş, 2023 yılında ise Devrim Muhafızları Ordusu’nun prototip bir süpersonik seyir füzesi üzerinde uçuş testlerine başladığı duyurulmuştu. Rus uzmanların desteğinin, İran’ın aerodinamik yanma ve yüksek ısı yönetimi gibi uzun süredir aşamadığı teknik darboğazları çözmesine yardımcı olduğu belirtiliyor.
