Rusya Federal Uzay Ajansı (Roscosmos), orta sınıf bir taşıyıcı roket olan Soyuz-5’in (diğer adıyla İrtış) ilk test uçuşunu 30 Nisan 2026 tarihinde gerçekleştirdi. 17 ton yük taşıma kapasitesine sahip olan roketin bu ilk uçuşu, sistem performansını ve uçuş parametrelerini ölçmek amacıyla bir maket yük ile alt yörünge yörüngesinde icra edildi.
Dokuz yıl sonra 45 numaralı rampa kullanıldı
Fırlatma, Baykonur’daki 45 numaralı fırlatma kompleksinden yapıldı. Bu saha, sadece Ukrayna menşeli parçalara sahip olan Zenit roketleri için tasarlandığı ve bu roketlerin tedariki savaş nedeniyle durduğu için dokuz yıldır atıl durumdaydı. Soyuz-5’in geliştirilmesi, Rusya’nın bu stratejik fırlatma rampasını yeniden kullanabilmesine ve uzay limanının kapasitesini artırmasına olanak sağladı.
Dünyanın en güçlü motorlarından biri: RD-171MV
Soyuz-5’i rakiplerinden ayıran en temel özellik, birinci aşamasında kullanılan RD-171MV motorudur. Yaklaşık 800 ton itki gücüne sahip olan bu motor, dünyanın en güçlü sıvı yakıtlı roket motorlarından biri olarak kabul ediliyor. Kerosin ve sıvı oksijenle çalışan roket, diğer Soyuz ailesi üyelerinin aksine iki aşamalı tandem (üst üste) bir yapıya sahiptir. Bu tasarım, aracın ağırlığını azaltırken operasyonel verimliliğini artırıyor.
Test süreci ve hedefler
- Uçuş Detayı: Roket havalandıktan 9,5 dakika sonra planlanan alt yörünge noktasına ulaştı ve yük maketi Pasifik Okyanusu’na başarılı bir şekilde iniş yaptı.
- Geliştirici: Roket, Samara merkezli Progress firması tarafından geliştirildi.
- Teknik Ölçüler: 65,2 metre uzunluğunda, 4,1 metre çapında ve 531 ton fırlatma ağırlığındadır.
- Stratejik Amaç: Zenit roketlerinin yerini almak ve gelecekte Rusya’nın inşa etmeyi planladığı süper ağır sınıftaki roketler (Yenisey gibi) için temel bileşen (booster) görevi görmek.
Bu fırlatma, Rusya’nın 2026 yılındaki dokuzuncu uzay görevi olarak kayıtlara geçti. Kazakistan ile yürütülen Baiterek projesi kapsamında geliştirilen Soyuz-5, Rus uzay sanayisinin modernizasyonu ve Batılı yaptırımlara rağmen teknolojik bağımsızlığını ilan etmesi açısından kritik bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.
