NATO liderleri, gelecek hafta Ankara’da düzenlenecek zirve için bir araya gelmeye hazırlanırken, gündemin en üst sırasında “tarihi savunma bütçeleri” değil, bu bütçelerin sahada nasıl “ateş gücüne” dönüştürüleceği yer alıyor. Avrupa ve Kanada’da sadece geçtiğimiz yıl savunma bütçelerine 90 milyar dolar eklenmiş olmasına rağmen, 32 üyeli ittifak bu devasa finansal kaynağı somut askeri kapasiteye dönüştürmekte ciddi zorluklar yaşıyor.
“Parayı silaha dönüştürmek zorundayız”
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, paranın tek başına çözüm olmadığını vurgulayan net bir mesaj verdi: “Nakit hayati öneme sahip ancak bir dolar veya euro ile bir füzeyi veya tankı durduramazsınız. Parayı hızla savaşa hazır yeteneklere dönüştürmemiz gerekiyor. Ortak önceliğimiz bu.”
Ankara’daki zirve sırasında düzenlenecek özel bir sanayi forumunda liderlerin milyarlarca dolarlık anlaşmalara imza atması bekleniyor. Ancak analistler, Rusya’nın Ukrayna’yı işgaliyle başlayan süreçte Avrupa’nın üretim kapasitesinin sınırlı kaldığını ve kritik yeteneklerin eksik olduğunu belirtiyor.
Avrupa’nın bölünmüş savunma pazarı
Avrupa’nın silah üretimindeki en büyük engellerinden biri, pazarın aşırı parçalanmış yapısı. AB Savunma Komiseri Andrius Kubilius, son konuşmalarında bu durumu sert bir dille eleştirdi: “Avrupa Birliği’nde 27 farklı savunma pazarı ve 27 farklı kural seti var; bu yüzden savunma sanayisi hala birçok engelle karşılaşıyor.”
Bruegel Enstitüsü’nden savunma ekonomisi uzmanı Guntram Wolff ise ülkelerin kendi ulusal şirketlerini koruma içgüdüsünün verimliliği düşürdüğünü belirtti. Wolff, “Almanya’nın yerli firmalara yaptığı alımlar 2020-2021’de yüzde 30 civarındayken, 2025-2026 itibarıyla yüzde 60’a yükseldi,” diyerek ulusal korumacılığın sektördeki rekabeti nasıl zayıflattığına dikkat çekti.
Ukrayna’dan alınacak dersler: “Haute couture” değil, savaş sanayisi
Avrupa, Rusya’ya karşı nasıl bir savunma sanayisi inşa edileceği konusunda Ukrayna’yı örnek alıyor. Ukrayna, dört yılı aşkın süredir devam eden bombardımana rağmen, milyonlarca drone üreten teknolojik bir güç merkezine dönüşmüş durumda.
Kubilius, Avrupa sanayisini Ukrayna ile kıyaslayarak dikkat çekici bir benzetme yaptı: “Avrupa savunma sanayisi ‘haute couture’ (yüksek moda) ürünler üretiyor. Yani teknolojik olarak gelişmiş ancak üretilmesi zor, pahalı ve ölçeklendirilmesi güç ürünler. Ukrayna sanayisi ise savaş koşullarında, doğrudan cephede sonuç alacak silahlar üretiyor.”
Avrupa Konseyi Dış İlişkiler uzmanları, Ukrayna’nın savunma sanayisi entegrasyonunun bir “güvenlik yatırımı” olarak görülmesi gerektiğini belirterek, drone savaşından istihbarat füzyonuna kadar Ukrayna’nın savaşta test edilmiş inovasyonlarının Avrupa’nın acil ihtiyacı olduğunu vurguluyor.
