Hollanda Savunma Bakanı Devlet Sekreteri Gijs Tuinman, F-35 savaş uçaklarının ABD merkezli yazılım sistemlerine olan bağımlılığına dair savunma dünyasında geniş yankı uyandıran açıklamalarda bulundu. Tuinman, teorik bir senaryo olarak, ABD’nin yazılım desteğini veya güncellemelerini durdurması durumunda Hollanda’nın F-35 uçaklarının yazılımına müdahale ederek bir tür “jailbreak” (yazılım kırma) işlemi gerçekleştirebileceğini ileri sürdü. Bu açıklama, Avrupa ile Trump yönetimi arasındaki siyasi gerilimlerin savunma projelerine yansıma ihtimalinin tartışıldığı bir dönemde geldi.
Bakan Tuinman, BNR Nieuwsradio’ya verdiği mülakatta F-35’in karmaşık yazılım mimarisini Apple’ın iOS işletim sistemine benzetti. Uçakların operasyonel yeteneklerinin tamamen ABD tarafından yönetilen görev veri dosyalarına ve sürekli güncellemelere bağlı olduğunu kabul eden Tuinman, en aşırı durumlarda bu bağımlılığı kırmak için bağımsız hareket edilebileceği mesajını verdi. Ancak bu durumun aktif bir politika önerisi olmadığını, yalnızca en kötü durum senaryosu için düşünülmüş bir varsayım olduğunu vurguladı. Uzmanlar, sekiz milyon satırdan fazla koda sahip olan F-35 yazılımının, katmanlı siber güvenlik kontrolleriyle korunduğuna ve yetkisiz bir müdahalenin uçağın silah ve sensör entegrasyonunu tamamen bozabileceğine dikkat çekiyor.
Analistler, F-35 programında uçağı uzaktan kapatacak bir “öldürme anahtarı” (kill switch) olduğu iddialarını reddetse de, yazılım güncellemelerinin ABD kontrolünde olmasının müttefik ülkeler için yapısal bir bağımlılık yarattığını belirtiyor. Hollanda, eski nesil uçaklarını emekli ederek tüm hava savunma gücünü F-35 filosuna emanet etmiş durumda. Bu nedenle yazılım desteğinin kesilmesi, ülkenin hava gücünün felç olması anlamına gelebilir. Bakan Tuinman’ın bu hassas konudaki çıkışı, Avrupa’nın stratejik özerklik arayışının ve savunmada ABD’ye olan teknolojik bağımlılığın ne denli kritik bir noktaya ulaştığının yeni bir göstergesi olarak yorumlanıyor.
