Avrupa Savunma Ajansı (EDA) çatısı altında bir araya gelen İspanya, Almanya ve Belçika, insansız hava araçlarının (İHA) operasyonel menzilini ve havada kalış sürelerini kökten değiştirecek stratejik bir projede ikinci aşamaya geçti. İspanya liderliğinde yürütülen ve 8 milyon avro (yaklaşık 9 milyon dolar) bütçeye sahip olan “A4R” (Autonomous Air-to-Air Refuelling) girişiminin ikinci fazı, tek bir tanker uçaktan aynı anda birden fazla İHA’ya otonom olarak havada yakıt ikmali yapılmasını sağlayacak teknolojilere odaklanıyor.
Söz konusu yetenek, taktik ve stratejik sınıftaki insansız sistemlerin üsse dönüp iniş yapma zorunluluğunu ortadan kaldırarak görev sahasında günlerce kesintisiz havada kalabilmesinin önünü açacak.
GPS sinyaline ihtiyaç duymayan bağıl seyrüsefer
Projenin ilk fazında Airbus A330 MRTT tanker uçağı ile Alman Tornado ve İspanyol F-18 savaş uçakları arasında otomatik hortum-huni (probe-and-drogue) ikmali başarıyla test edilmiş; kamera tabanlı takip ve sepet stabilizasyon algoritmaları doğrulanmıştı. İkinci fazda ise doğrudan insansız alıcı hava araçlarının dinamikleri ele alınıyor.
Elektronik harbin yoğun olduğu sahalarda uydu sinyallerinin kesilme riskine karşı geliştiriciler, GPS gibi sabit koordinat referansları yerine uçakların birbirine göre konum ve hareketlerini hesaplayan “bağıl seyrüsefer” (relative navigation) sistemlerine yoğunlaşıyor. Uçuş esnasında optik sensörler, platformlar arası yüksek hızlı veri bağlantıları ve yapay zeka tabanlı izleme yazılımları, hava araçlarının türbülans altında dahi mikron hassasiyetle kenetlenmesini sağlayacak.
Üç ülkeden dev savunma konsorsiyumu
Proje kapsamında çoklu uçak ikmal simülasyonları, yakıt hortumu ile alıcı prob arasındaki salınımları taklit eden robotik kollu laboratuvar testleri ve kapsamlı uçuş denemeleri gerçekleştirilecek. Uçuş testlerinde Airbus İspanya bünyesindeki A330 MRTT tanker uçağı görev yaparken, Alman Havacılık ve Uzay Merkezi’ne (DLR) ait deneysel platform alıcı rolünü üstlenecek.
Geliştirme konsorsiyumunda İspanya’dan Airbus Defence and Space ve GMV; Almanya’dan Airbus Defence and Space, DLR ve AES Technology; Belçika’dan ise ScioTeq ile Von Karman Enstitüsü yer alıyor. Avrupa havacılık sanayii bu adımla, geleceğin muharebe bulutu ve “Sadık Kanat Adamı” (Loyal Wingman) konseptlerinde insansız jetlerin menzil kısıtlamalarını tamamen ortadan kaldırmayı hedefliyor.
