ABD askeri havacılık tarihi, Kaliforniya’dan gelen feci bir kaza haberiyle sarsıldı. ABD Hava Kuvvetleri’ne ait B-52H Stratofortress tipi stratejik bombardıman uçağı, 15 Haziran’da Edwards Hava Üssü’nde gerçekleştirdiği kritik bir modernizasyon test uçuşu sırasında yere çakıldı. İlk belirlemelere göre, uçakta bulunan ve aralarında Boeing mühendislerinin de yer aldığı 8 kişilik mürettebatın tamamı hayatını kaybetti.
Yerel saatle 11.20 sularında meydana gelen kazanın ardından ABD Hava Kuvvetleri ve kaza kırım ekipleri bölgede geniş çaplı bir soruşturma başlattı. Olayın hemen ardından Edwards Hava Üssü uçuş operasyonlarına geçici olarak kapatılırken, envanterde bulunan diğer tüm B-52 uçakları da tedbir amaçlı teknik incelemeye alındı.
Modernizasyon programının amiral gemisiydi
Düşen uçağın sıradan bir görevde olmadığı, B-52 Radar Modernizasyon Programı (RMP) kapsamında geliştirilen yeni nesil AN/APQ-188 aktif elektronik taramalı dizi (AESA) radarının uçuş testlerinde kullanılan ilk ana platform olduğu öğrenildi.
Normal şartlarda 5 kişilik bir mürettebatla (pilot, yardımcı pilot, radar navigatörü, navigatör ve elektronik harp subayı) uçan dev bombardıman uçağında kaza esnasında 8 kişinin bulunması, uçuşun çok kapsamlı ve üst düzey bir test verisi toplama faaliyeti olduğunu ortaya koyuyor. Hayatını kaybedenlerin arasında askeri personelin yanı sıra iki Boeing çalışanının da bulunduğu açıklandı.
Yeni radar B-52J dönüşümünün merkezinde yer alıyor
Kazaya karışan AN/APQ-188 AESA radarı, ABD Hava Kuvvetleri’nin envanterindeki 76 adet B-52H uçağının gelecekte “B-52J” standardına yükseltilmesini öngören milyarlarca dolarlık dev projenin en kritik bileşeni olarak kabul ediliyordu.
Raytheon firması tarafından F/A-18E/F Super Hornet savaş uçaklarındaki AN/APG-79 radarından türetilen bu sistem, onlarca yıllık mekanik taramalı AN/APQ-166 radarının yerini alacaktı. Test uçuşunun temel amacı; sentetik açıklıklı radar (SAR), yer hareketli hedef tespiti (GMTI) ve her hava koşulunda hassas navigasyon yeteneklerini sahada doğrulamaktı.
AESA radarı neden bu kadar kritik?
Mekanik parça barındırmayan modern AESA mimarisi, stratejik bombardıman uçaklarına sadece tespit kabiliyeti değil, çok güçlü bir hayatta kalma yeteneği de sunuyor. Sistemin öne çıkan avantajları şunlardı:
- Yüksek Direnç: Elektronik karıştırma ve harp ortamlarına karşı maksimum koruma.
- Çoklu Görev yeteneği: Aynı anda hem yer hedeflerini tarama hem de hava tehditlerini izleme.
- Düşük Bakım Maliyeti: Hareketli parçalar olmadığı için daha az arıza ve yüksek güvenilirlik.
B-52’lerin 2050 hedefi tehlikeye mi girdi?
İlk uçuşunu 1950’li yıllarda yapan efsanevi B-52 serisi, ABD Hava Kuvvetleri tarafından yeni motor, dokunmatik kokpit ekranları, gelişmiş soğutma altyapısı ve radar yenilemeleriyle en az 2050 yılına kadar aktif tutulmak isteniyor.
Ancak uzmanlar, zaten bütçe aşımları ve takvim gecikmeleriyle boğuşan B-52J dönüşüm programının, bu ölümcül kaza ve ilk test uçağının kaybedilmesiyle birlikte çok ciddi bir darbe aldığını belirtiyor.
Soruşturma aylar sürebilir
Kazanın kesin nedeni henüz netlik kazanmadı. Havacılık uzmanları, düşüşün yeni radar sistemindeki bir elektriksel/yazılımsal hatadan mı yoksa yaşlı gövdenin yapısal bir yorgunluğundan mı kaynaklandığının belirlenmesinin zaman alacağını ifade ediyor. Nihai kaza kırım raporunun hazırlanmasının en az 6 ay sürmesi beklenirken, bu durumun ABD’nin nükleer üçlemesinin hava kanadındaki modernizasyon takvimini nasıl etkileyeceği ise belirsizliğini koruyor.
