Modern kara harekâtlarında dinamik tehdit ortamı, askerlerin ve zırhlı araç konvoylarının güvenli intikalini zorlaştırırken, yapay zekâ tabanlı karar destek mekanizmaları sahaya iniyor. İspanya merkezli teknoloji ve savunma şirketi Indra Group liderliğinde yürütülen pilot projede; karmaşık muharebe sahası görüntülerini analiz eden, potansiyel tehditleri değerlendiren ve birlikler için gerçek zamanlı güvenli rotalar oluşturan yeni bir yapay zekâ sistemi başarıyla test edildi.
Avrupa Savunma Fonu (EDF) bünyesindeki FaRADAI (Savunma İleri İstihbaratı için Tutumlu ve Dayanıklı Yapay Zekâ) programı kapsamında geliştirilen mimari; kısıtlı işlem gücü ve zorlu çevre koşullarında dahi yüksek güvenilirlikle çalışacak şekilde optimize edildi.
Sahneyi yorumluyor, nesneler arası ilişkiyi çözüyor
Pilot denemelerde sistem, kara araçlarından ve sensörlerden alınan zemin seviyesindeki görüntüleri kullanarak araçlar, personel ve altyapı unsurlarını otomatik olarak tespit etti.
Yalnızca nesneleri tanımakla kalmayan yapay zekâ modeli; tespit edilen unsurların birbirleriyle olan mekânsal ve taktik ilişkilerini analiz ederek sahnedeki tehdit seviyesini modelledi. Operasyonel planın aksamasına neden olabilecek beklenmedik bir tehlike, pusu veya barikat tespit edildiğinde ise sistem, birliklerin ilerleyebileceği alternatif ve daha güvenli intikal güzergâhlarını dinamik olarak anında hesapladı.
Açıklanabilir yapay zekâ ve insan denetimi (Human-in-the-loop)
Askeri yapay zekâ çözümlerinde “kara kutu” sorununu ortadan kaldırmayı amaçlayan proje, açıklanabilir yapay zekâ (Explainable AI) prensibiyle tasarlandı:
- Şeffaf Karar Gerekçesi: Sistem, bir unsuru neden tehdit olarak algıladığını ve niçin belirli bir kaçış rotasını önerdiğini operatöre gerekçeleri ve güvenilirlik oranlarıyla sunuyor.
- Nihai Karar Komutanda: Yapay zekâ sistemi son kararı veren otonom bir otorite olmak yerine, sahadaki komutanın saniyeler içinde doğru karar almasını destekleyen bir yardımcı rolü üstleniyor.
- Sensör Dayanıklılığı: Sis, toz, kötü hava koşulları, elektronik karıştırma veya sahte hedef aldatmalarının olduğu yanıltıcı ortamlarda dahi modelin güvenilir veri üretme kabiliyeti korundu.
Zırhlı araçlara ve durumsal farkındalık sistemlerine entegre edilecek
Söz konusu yapay zekâ fonksiyonlarının, Indra’nın geliştirdiği Yerel Durumsal Farkındalık Sistemleri (LSAS), 360 derece araç görüş teknolojileri ve “IndraMind” görev zekâsı platformu gibi mevcut askeri donanımlara entegre edilmesi hedefleniyor.
Taktik seviyede veri fazlalığı altında ezilen askeri personelin bilişsel yükünü hafifletmeyi amaçlayan teknoloji; geleceğin otonom insansız kara araçları (İKA) ve insanlı-insansız karma zırhlı birlik harekâtlarında kritik bir rol oynamaya hazırlanıyor.
