İran ile yaşanan askeri çatışmaların ardından Washington hattında Orta Doğu’daki askeri konuşlanmaya ilişkin köklü bir strateji değişikliği gündeme geldi. The Washington Post’un konuya yakın yetkililere dayandırdığı habere göre ABD yönetimi, Basra Körfezi’ndeki kalıcı askeri varlığını küçültmeyi ve daha esnek, dağınık bir üslenme modeline geçmeyi masaya yatırdı.
Henüz resmiyet kazanmayan ve ön hazırlık aşamasında olan değerlendirmelerde, füze ve İHA saldırılarında ağır hasar gören Amerikan üslerinin yeniden inşa edilmesi yerine personelin bölgedeki daha korunaklı batı hatlarına kaydırılması alternatifi öne çıkıyor.
Saldırılarda 200’den fazla ABD tesisi hasar gördü
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), normal şartlarda Ürdün’den Umman’a kadar uzanan yaklaşık 20 tesiste 40 binden fazla personel konuşlandırıyor. Bu altyapı içinde Bahreyn’deki 5. Filo karargâhı ile Kuveyt’teki stratejik hava ve kara üsleri kilit rol oynuyor.
Ancak savaş süresince İran tarafından düzenlenen saldırıların 200’den fazla Amerikan askeri tesisinde hasara veya yıkıma yol açtığı bildirildi. Saldırılarda Mart ayında Kuveyt’teki Şueybe Limanı’nda altı, Temmuz ayında ise Ürdün’deki üslerde dört olmak üzere toplam 18 Amerikan askeri hayatını kaybetti. Bölgedeki çatışmalarda Birleşmiş Milletler verilerine göre 1.300’ün üzerinde İranlı sivil de yaşamını yitirdi.
Güçlerin batıya kaydırılması masada
Çatışmalar başlamadan önce Körfez’deki bazı hassas üslerde personel sayısını azaltan CENTCOM’un, geçici tahliyeleri kalıcı hale getirmeyi planladığı belirtiliyor. Masadaki senaryolar arasında:
-
Kuveyt’teki savunmasız üslerin kapatılarak personelin Suudi Arabistan’daki Prens Sultan Hava Üssü’nde toplanması,
-
Askeri unsurların Basra Körfezi hattından batıya; Ürdün, İsrail ve Suudi Arabistan’ın Kızıldeniz kıyılarına kaydırılması,
-
İsrail’deki Ovda Hava Üssü’ndeki Amerikan askeri varlığının genişletilmesi yer alıyor.
Körfez’deki olası bir askeri küçülmenin, güvenlik mimarisinde uzun yıllardır ABD hava savunmasına ve askeri kalkanına güvenen bölge ülkeleri açısından da kritik sonuçlar doğurabileceği kaydediliyor.
Savaşın maliyeti ve tükenen hava savunma stokları
Washington ile Tahran arasında Haziran ayında varılan ön barış mutabakatının çökmesi ve karşılıklı saldırıların sürmesi tahliye ve yeniden yapılanma planlarını karmaşıklaştırıyor.
Pentagon verilerine göre ABD, savaşın başlangıcından bu yana İran’a yönelik 13 binden fazla hava saldırısı icra ederken çatışmaların toplam maliyetinin Eylül ayı sonuna kadar 37,5 milyar dolara ulaşması bekleniyor. Amerikan Girişim Enstitüsü (AEI) ise hasar gören üslerin onarımının en az 5 milyar dolarlık ek bütçe gerektireceğini hesaplıyor.
Hava savunma mühimmat stoklarında da ciddi bir baskı yaşanıyor. ABD birliklerinin üsleri ve stratejik hedefleri korumak adına binden fazla Patriot ve THAAD önleme füzesi ateşlediği belirtiliyor.
