Küresel ticaret ve savunma sanayiinde sivil-askeri çift kullanım (dual-use) teknolojileri üzerinden yaşanan gerilim tırmanmaya devam ediyor. Çin Ticaret Bakanlığı, Avrupa Birliği’nin Moskova’ya yönelik hayata geçirdiği son yaptırım paketine doğrudan yanıt olarak, aralarında Avrupa’nın önde gelen savunma üreticilerinin de bulunduğu 14 kuruluşa ihracat kısıtlaması getirildiğini duyurdu. Yeni kararla birlikte bu şirketlerin Çin menşeli çift kullanım mal, yazılım ve teknolojilerine erişimi yasaklandı.
Rheinmetall ve Vigo Photonics hedefteki isimler
Listeye eklenen şirketler arasında Alman savunma devi Rheinmetall AG ile Polonyalı optoelektronik ve yarı iletken üreticisi Vigo Photonics S.A. gibi kritik isimler yer alıyor. İleri elektronik bileşenlerden drone ve yarı iletken üretiminde kullanılan özelleştirilmiş malzemelere kadar geniş bir yelpazeyi kapsayan kısıtlamalar, yabancı kurum veya bireylerin Çin menşeli ürünleri bu şirketlere yeniden ihraç etmesini de yasaklıyor. İstisnai durumlarda ise özel ihracat lisansı şartı aranacak.
AB yaptırımlarına karşı stratejik misilleme
Pekin yönetiminin bu adımı, Brüksel’in Rusya’nın askeri-endüstriyel tabanını desteklediği gerekçesiyle Çinli ve Hong Konglu şirketleri hedef alan 21. yaptırım paketinin hemen ardından geldi. Uzmanlar, Çin’in daha önce ABD ve Japonya merkezli şirketlere uyguladığı bu sıkı kontrol rejimini Avrupa’ya genişletmesinin, tedarik zincirleri ve kritik hammaddeler üzerinden küresel rekabeti sertleştirdiğini vurguluyor. Öte yandan Washington yönetimi de Çin tedarik zincirlerine yönelik savunma ihalelerinde denetimleri artırırken, uluslararası düzeyde teknoloji ve tedarik güvenliği eksenli ayrışma derinleşiyor.
