Yabancı uydu ve haberleşme sistemlerine olan bağımlılığını sonlandırmak ve stratejik özerkliğini güçlendirmek isteyen Avrupa Birliği (AB), amiral gemisi uzay projesinde ilk devasa sanayi siparişini verdi. Lüksemburg merkezli küresel uydu operatörü SES, AB’nin güvenli haberleşme ağı IRIS² projesi kapsamında 18 adet uydu platformu geliştirmesi ve üretmesi için Alman havacılık ve uzay şirketi OHB ile yaklaşık 1 milyar avro (1,1 milyar dolar) değerinde sözleşme imzaladı.
Bu anlaşma, AB’nin Galileo ve Copernicus’tan sonraki üçüncü büyük uzay girişimi kabul edilen IRIS² imtiyazı altında verilen ilk büyük sanayi sözleşmesi olma niteliğini taşıyor.
Söz konusu 18 uydu, ağın orta Dünya yörüngesi (MEO) katmanında görev yapacak. SES; Fransız Eutelsat ve İspanyol Hispasat operatörleriyle birlikte Avrupa Komisyonu adına ağı geliştiren ve işleten SpaceRISE konsorsiyumu bünyesinde MEO segmentinin yönetimini üstleniyor.
Tek tedarikçi riskine karşı Avrupa kalkanı
OHB İcra Kurulu Başkanı (CEO) Marco Fuchs, projenin planlama safhasından seri üretim aşamasına geçmesiyle birlikte yeni sözleşmelerin de yolda olduğunu belirtti. Ukrayna’daki savaşın, birden fazla ülkenin aynı sahada görev yaptığı kriz anlarında yeterli veri kapasitesine sahip, karıştırmaya dirençli ve kesintisiz haberleşme ağlarının hayati önemini gösterdiğine dikkat çekti.
Ukrayna cephesinde askeri ve sivil muhabere trafiğinin çok büyük bir kısmının SpaceX üretimi Starlink ağı üzerinden sağlanması, kritik altyapılarda tek bir yabancı şirkete veya üçüncü ülkeye bağımlı kalmanın getirdiği stratejik riskleri Avrupa başkentlerinde yeniden tartışmaya açmıştı. IRIS² projesi, bu açığı kapatarak kıtanın kendi kontrolündeki egemen uydu kalkanını kurmayı amaçlıyor.
Çift katmanlı yörünge: 348 uydu konuşlandırılacak
IRIS² sistemi; alçak Dünya yörüngesi (LEO) ve orta Dünya yörüngesinde (MEO) görev yapacak toplam 348 uydunun entegrasyonuyla hibrit bir mimari üzerinden tasarlandı:
- Alçak yörünge (LEO): Askeri İHA’lar, taktik birlikler ve anlık veri akışı gerektiren operasyonlar için gecikme süresi son derece düşük, yüksek hızlı bağlantı sağlayacak.
- Orta yörünge (MEO): Geniş coğrafi alanları ve okyanusları kapsayarak kesintisiz bölgesel haberleşme desteği sunacak. OHB’nin üreteceği 18 uydu bu omurgayı oluşturacak.
Sözleşme kapsamındaki her bir MEO uydusu, yaklaşık 2,6 ton fırlatma kütlesine ve 15 kilovata varan azami güç çıkışına sahip olacak biçimde üretilecek.
İlk fırlatmalar 2029 yılında başlayacak
Ağ; Avrupa hükümetleri, askeri karargahlar, polis teşkilatları, itfaiye ve sahra arama-kurtarma birliklerine şifreli ve siber saldırılara dirençli iletişim kanalı sağlayacak. Sistem aynı zamanda teletıp uygulamalarını, Arktik bölgesi gibi karasal altyapının ulaşamadığı zorlu sahalardaki bağlantıları ve otonom askeri platformların yönlendirilmesini destekleyecek. Kapasitenin belirli bir bölümü ticari kullanıcılara da açılacak.
Avrupa roketleriyle icra edilecek ilk uydu fırlatmalarının 2029 yılında gerçekleştirilmesi, onaylı AB kamu ve askeri kullanıcılarına yönelik ilk operasyonel servislerin ise 2030 itibarıyla devreye alınması planlanıyor.
