Amerika Birleşik Devletleri Hava Kuvvetleri (USAF), hava ve deniz taarruz gücünün omurgasını oluşturan uzun menzilli seyir füzelerinin tedarikini hızlandırmak amacıyla Lockheed Martin ile 825,97 milyon dolarlık yeni bir sözleşme değişikliği imzaladı. Anlaşma, Uzun Menzilli Gemi Savar Füzesi (LRASM) ile Müşterek Hava-Yer Standoff Füzesi (JASSM) alımlarını kapsıyor.
Son sözleşme değişikliğiyle birlikte ilgili füze tedarik programının toplam kümülatif değeri 9,64 milyar dolardan 10,46 milyar dolara yükseldi. Çalışmaların Lockheed Martin’in Florida eyaletindeki Orlando tesislerinde yürütüleceği ve teslimatların 31 Temmuz 2030 tarihine kadar tamamlanacağı bildirildi. Sözleşme bütçesinin 11,1 milyon dolarlık kısmının Yabancı Askeri Satışlar (FMS) fonundan karşılanacağı açıklandı.
İran çatışmasının ardından eriyen stoklar için dev üretim hamlesi
Söz konusu tedarik kararı, İran ile yaşanan askeri gerilim ve operasyonlar sırasında JASSM füzelerinin yoğun biçimde kullanılmasının ardından geldi. Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi (CSIS) tarafından yayımlanan analize göre Amerikan ordusu, İran hedeflerine karşı çoğunluğu AGM-158B JASSM-ER olmak üzere 1.000’den fazla füze ateşledi. Bu tablo, JASSM’ı Tomahawk seyir füzelerini de geride bırakarak harekâtın en çok kullanılan taarruz mühimmatı haline getirdi.
ABD’nin operasyonel ihtiyacı karşılamak adına Pasifik dahil diğer kritik bölgelerdeki rezervlerini Orta Doğu ve Avrupa’ya kaydırması, çatışma öncesi yaklaşık 2 bin 300 adet olan küresel JASSM-ER envanterinin diğer harekât alanları için 425 seviyesine kadar gerilemesine yol açmıştı.
ABD Hava Kuvvetleri, ortaya çıkan bu kritik açığı kapatmak amacıyla önümüzdeki 5 ila 7 yıllık süreçte yılda ortalama 1.000’den fazla olmak üzere toplamda 11 bin 200 adede kadar JASSM ve LRASM tedarik etmeyi planlıyor. Karşılaştırma açısından, 2025 mali yılı bütçesinde yalnızca 450 adet JASSM ve 115 adet LRASM için kaynak ayrılmıştı.
Ortak gövdeden doğan iki farklı vurucu güç
AGM-158C LRASM, kendisini sahada kanıtlamış olan AGM-158B JASSM-ER mimarisi üzerine inşa edildi. Her iki platform da radar izini asgariye indiren hayalet (stealth) gövde yapısını, Williams F107 turbofan motorunu, yakıt sistemlerini, katlanır kanat-kuyruk tasarımlarını ve 450 kilogramlık (992 pound) sığınak delici harp başlığını paylaşıyor.
İki füze, görev profilleri ve güdüm teknolojileriyle birbirinden ayrılıyor:
- JASSM-ER: 965 kilometreyi (500 deniz mili) aşan menziliyle sabit kara hedeflerine karşı GPS destekli ataletsel seyrüsefer ve son safha kızılötesi görüntüleyici (IIR) arayıcı başlık kullanıyor.
- LRASM: GPS sinyallerinin karartıldığı yoğun elektronik harp ortamlarında düşman savaş gemilerini bağımsız olarak tespit etmek üzere pasif radyo frekansı sensörleri, kızılötesi arayıcı başlık, iki yönlü taktik veri bağı ve otonom hedefleme yazılımlarını bir arada işletiyor.
LRASM füzelerinin İran harekâtında kullanıldığı henüz resmi olarak doğrulanmasa da sistem, ABD’nin Hint-Pasifik stratejisinin merkezinde yer alıyor. ABD Hava Kuvvetleri, Haziran ayında icra edilen Valiant Shield 2026 tatbikatında B-2 Spirit hayalet bombardıman uçağından ateşlenen LRASM ile hizmet dışı bırakılmış bir savaş gemisini canlı atışla imha ederek sistemin caydırıcılığını sahada sergilemişti.
