Çin’in deniz aşırı güç projeksiyonunda kilit rol oynaması beklenen 5. nesil hayalet savaş uçağı J-35, motor teknolojisindeki darboğazlar nedeniyle ciddi bir operasyonel krizle karşı karşıya. Fujian uçak gemisinden havalanan J-35 prototiplerinin, beklenen WS-19 motorlarının henüz hazır olmaması sebebiyle daha eski nesil WS-21 motorlarıyla uçtuğu ve bu durumun uçağın savaş kabiliyetini kısıtladığı bildirildi.
Şubat 2026 itibarıyla sızan bilgilere göre, uçağın mevcut motor konfigürasyonu, Fujian gibi devasa bir platformun sunduğu avantajları tam olarak kullanmasına engel oluyor.
“Yedi Dakikalık Savaş” Sınırlaması
Askeri analistler ve Çinli savunma kaynakları, J-35’in mevcut motorlarıyla yaşadığı performans kaybına dair çarpıcı veriler paylaştı:
Kısıtlı Menzil: Uzman tahminlerine göre, mevcut WS-21 motorlarıyla donatılmış bir J-35, uçak gemisinden 900 km uzaklıktaki bir operasyon bölgesinde sadece yedi dakika kalabiliyor.
Yakıt Verimliliği Sorunu: Motorların yüksek yakıt tüketimi, uçağın devriye süresini ve mühimmat taşıma kapasitesini doğrudan olumsuz etkiliyor.
Süper-seyir Kabiliyeti: J-35’in modern rakipleriyle (F-35C) rekabet edebilmesi için gereken art yakıcısız süpersonik uçuş (supercruise) kabiliyeti, mevcut motorlarla henüz tam anlamıyla sağlanamıyor.
Motor Çıkmazı: WS-19 vs. WS-21
J-35 projesinin başarısı, uçağın kalbi olarak nitelendirilen WS-19 motorunun seri üretime geçmesine bağlı:
Geçici Çözüm (WS-21): Şu an kullanılan WS-21 (WS-13X), aslında dördüncü nesil bir motorun iyileştirilmiş versiyonu olup, beşinci nesil bir uçak için gereken itki-ağırlık oranını karşılamakta zorlanıyor.
Gelecek Beklentisi (WS-19): Daha yüksek itki gücü ve güvenilirlik sunması beklenen WS-19 motorlarının geliştirme süreci devam ediyor; ancak sistemin tam kapasiteyle ne zaman hazır olacağı belirsizliğini koruyor.
Stratejik Sonuçlar ve Bölgesel Dengeler
Fujian uçak gemisinin elektromanyetik fırlatma sistemi (EMALS) sayesinde ağır yüklerle havalanması beklenen J-35’lerin bu motor sorunu, Çin’in “mavi vatan” stratejisinde bir yavaşlamaya neden olabilir.
Taşıyıcı Gücü: Motor kısıtlamaları nedeniyle uçağın gövde içi mühimmat kapasitesinden ödün verilmesi, uçağın hayalet (stealth) özelliklerini koruyarak operasyon yapma imkanını daraltıyor.
Eğitim ve Doktrin: PLAN (Çin Deniz Kuvvetleri), motor sorunları çözülene kadar pilot eğitimlerini düşük yoğunluklu uçuşlarla sürdürmek zorunda kalabilir.
