Orta Doğu’da dönüm noktası olabilecek bir gelişme yaşandı. Hamas, cuma günü yaptığı açıklamada, İsrail ile devam eden savaşı bitirmeyi öngören, silahların kontrolü ve İsrail güçlerinin Gazze Şeridi’nden kademeli olarak çekilmesini kapsayan bir anlaşmayı kabul ettiğini duyurdu. Anlaşmanın tam metni kamuoyuyla paylaşılmazken, Tel Aviv yönetiminden konuya ilişkin resmi bir açıklama gelmedi.
ABD Başkanı Donald Trump, Hamas’ın “tamamen silahsızlanmayı” kabul ettiğini belirterek bunu Gazze’de yeni bir Filistin yönetimi kurulması yolunda kritik bir adım olarak nitelendirdi. Ancak sahadaki siyasi dengeler ve İsrail’in ön şartları, sürecin önünde büyük soru işaretleri bırakıyor.
“Hamas, Trump’ın Gazze planıyla tamamen uyumlu bir metni kabul etti. Ancak İsrail bu pozisyonu koruduğu sürece hiçbir ilerleme kaydedilemez.” — Muhammad Shehada, Dış İlişkiler Avrupa Konseyi (ECFR) Araştırmacısı
Uygulama takvimi ve mekanizma tartışmaları
Anlaşmanın duyurulmasının ardından gözler uygulama aşamasına çevrildi. Barış Kurulu (Board of Peace) tarafından kurulan Gazze Yönetimi Ulusal Komitesi’nin (NCAG) kısa süre içinde tam yetkiyle devreye girmesi planlanıyor. Hamas yetkilileri, İsrail’in çekilmesi, uluslararası bir gücün konuşlandırılması ve silahların depolanması süreçlerinin paralel olarak yürütülmesi gerektiğini vurguluyor.
-
Aşamalı Süreç: Ağır silahların depolanması ve tünellerin imhası sürecinin 200 ila 350 gün sürebileceği öngörülüyor.
-
Güvenlik Garantisi: Silahların doğrudan İsrail’e değil, Filistinli teknokrat komite denetiminde toplanması öngörülüyor.
-
Uluslararası Denetim: Barış Kurulu Yüksek Temsilcisi Nickolay Mladenov, uygulama ve doğrulamanın gerçekçi olması gerektiğini belirterek, “Çekilme, silahsızlanmayla tam bir uyum içinde hareket etmelidir” dedi.
Sahadaki en büyük engeller neler?
Taraflar arasında diplomatik temaslar sürerken, sahadaki pratik engeller çözümün önündeki en büyük bariyer olarak öne çıkıyor. Mısır, ABD, Katar ve Türkiye’nin arabuluculuğunda Kahire’de yapılması beklenen toplantılarda ele alınacak başlıca zorluklar şunlar:
-
NCAG’nin Gazze’ye Girişi: Kurulun henüz Gazze Şeridi’ne girmesine izin verilmiş değil.
-
Uluslararası İstikrar Gücü (ISF): Geçiş sürecini destekleyecek ve silahsızlanmayı denetleyecek olan uluslararası gücün hâlâ kuruluş aşamasında olması.
-
İsrail’in Siyasi Yaklaşımı: Yaklaşan seçimler gölgesinde Başbakan Binyamin Netanyahu’nun ve aşırı sağcı koalisyon ortaklarının taviz vermeye sıcak bakmaması.
