ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray’da imzaladığı başkanlık kararnamesiyle, Washington’un uluslararası sistemdeki rolünü köklü bir biçimde sarsan dev bir adıma imza attı. Kararnameye göre Amerika Birleşik Devletleri; 31’i Birleşmiş Milletler bünyesinde, 35’i ise BM dışı olmak üzere toplam 66 uluslararası kuruluştan hem katılım hem de finansman bazında geri çekiliyor.
Beyaz Saray ve Dışişleri Bakanı Marco Rubio tarafından yapılan açıklamalarda; bu kuruluşların “Amerikan ulusal çıkarlarına aykırı hareket ettiği”, “israf kaynağı olduğu” ve “ABD egemenliğini kısıtlamaya çalışan küreselci projelere hizmet ettiği” vurgulandı.
Çekilme Kararı Alınan Kritik Kuruluşlar
Beyaz Saray ilk etapta tam listeyi paylaşmasa da, kararname kapsamına giren ve kamuoyuna yansıyan bazı kritik yapılar şunlardır:
-
İklim ve Enerji: BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (UNFCCC), Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli (IPCC), Uluslararası Yenilenebilir Enerji Ajansı (IRENA) ve Uluslararası Doğa Koruma Birliği (IUCN).
-
Kadın ve Nüfus Hakları: BM Kadın Birimi (UN Women) ve BM Nüfus Fonu (UNFPA).
-
Siyasi ve Stratejik Yapılar: Medeniyetler İttifakı, BM Barış İnşa Komisyonu, Uluslararası Hukuk Komisyonu ve Küresel Terörle Mücadele Forumu.
-
Ekonomi ve Kalkınma: Uluslararası Ticaret Merkezi, Küresel Göç ve Kalkınma Forumu ve Uluslararası Pamuk Danışma Komitesi.
“Amerika İlk” Politikasında Yeni Perde
Bu hamle, Trump’ın Ocak 2025’te başlayan ikinci döneminde; Dünya Sağlık Örgütü, UNESCO ve Paris İklim Anlaşması gibi devlerden çekilmesinin ardından gelen en kapsamlı “multilateralizm” (çok taraflılık) reddi olarak görülüyor. Marco Rubio, “DEI (Çeşitlilik, Eşitlik, Kapsayıcılık) mandatlarından iklim ortodoksisine kadar birçok kuruluş artık Amerikan halkının alın teriyle beslenen ancak Amerika’ya zarar veren bürokratik yapılar haline gelmiştir,” değerlendirmesinde bulundu.
