Hürmüz Boğazı’nda İran’ın ticari gemilere yönelik saldırıları, ABD ile Tahran arasında geçen ay sağlanan geçici ateşkesin çökmesine neden oldu. Türkiye’nin başkenti Ankara’da düzenlenen NATO zirvesinde açıklamalarda bulunan ABD Başkanı Donald Trump, “Bana göre ateşkes bitti. Onlarla uğraşmak sadece zaman kaybı,” ifadelerini kullanarak diplomatik sürecin tıkandığını ilan etti.
Karşılıklı operasyonlarla bölge sarsıldı
Gerilimin tırmanmasıyla birlikte taraflar arasında geniş çaplı bir askeri hareketlilik yaşandı:
-
ABD’nin Operasyonu: ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), İran’ın uluslararası ticarete yönelik saldırı kabiliyetini kırmak amacıyla hava savunma sistemleri, radar istasyonları ve 60 adet Devrim Muhafızları (IRGC) hücumbotu da dahil olmak üzere 80’den fazla hedefi vurduğunu açıkladı.
-
İran’ın Misillemesi: İran ise ABD’nin operasyonuna yanıt olarak Kuveyt ve Bahreyn’deki düzinelerce ABD askeri tesisini hedef aldı. Kuveyt yönetimi, 13 dron ve iki balistik füzenin imha edildiğini duyurdu.
-
Ekonomik Etki: Trump’ın açıklamalarının hemen ardından petrol fiyatlarında yüzde 5’lik ani bir sıçrama yaşandı.
Stratejik bir çatışma alanı: Hürmüz
İran, Hürmüz Boğazı’nı kontrol etme ısrarını sürdürerek bölgeden geçişler için ücret talep ediyor ve kendi belirlediği rotanın dışına çıkan gemileri vurmakla tehdit ediyor. Uzmanlar, Tahran’ın Bahreyn ve Kuveyt’i “Basra Körfezi’ndeki en erişilebilir ve düşük maliyetli baskı noktaları” olarak gördüğünü ve bu saldırılarla ABD ile Körfez ülkelerinin kararlılığını test ettiğini belirtiyor.
Ateşkesin geleceği belirsiz
Uluslararası Kriz Grubu İran Proje Direktörü Ali Vaez, Trump’ın “ateşkes bitti” söyleminin diplomatik bir retorikten ziyade pazarlık masasının bir parçası olabileceğini savunuyor. Vaez’e göre her iki taraf da aslında sağlanan Mutabakat Zaptı’nın (MoU) çözümsüz veya belirsiz bıraktığı detayları “güç kullanarak” müzakere etmeye çalışıyor.
Ancak bölgedeki durum oldukça kritik; yaklaşık 6.000 denizcinin operasyon alanında mahsur kaldığı bildiriliyor. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Ankara’daki zirvede ABD’nin gerçekleştirdiği operasyonları “kesinlikle gerekli” olarak nitelendirerek Washington’ın tavrına destek verdi.
